Οι Θεσμοί και η αμφισβήτησή τους


Αφορμή γι αυτή την ανάρτηση μου έδωσε η παρατήρηση της Ηλιαχτίδας, σε σχόλιό της στην προηγούμενη ανάρτησή μου (Ο Γάμος: Μας  χριεάζεται;).

Η Ηλιαχτίδα παρατήρησε (και βρέθηκε κοντά στην αλήθεια) ότι έχω μια γενικευμένη απαξιωτική τάση προς κάθε θεσμό. Δεν θίχτηκα καθόλου από αυτή την παρατήρηση. Μόνο μιά μικρή διόρθωση θέλω να κάνω και να βάλω για συζήτηση το θέμα των θεσμών, γενικότερα.

Δεν έχω τη γνώμη ότι οι όλοι οι θεσμοί είναι για απαξίωση. ‘Εχω, όμως την τάση να ξαναβάζω τους θεσμούς (όπως και πολλά άλλα κατεστημένα) στο μικροσκόπιο. Τι είναι θεσμός; Είναι κάτι, σχεδόν “σαν θρησκεία” που το αποδέχονται οι (περισσότεροι) άνθρωποι a priori, χωρίς κάθε φορά να αναρωτιούνται για την αξία του ή την χρησιμότητά του. Και σε κάποιο μέτρο αυτό είναι μιά ανάγκη. Οι θεσμοί λειτουργούν ως αναφορές, ως κομβικά σημεία κοινωνικής και πολιτικής ζωής. ‘Ομως, νομίζω, ότι οι Θεσμοί δεν θα πρέπει να μπαίνουν στο απυρόβλητο όπως γινόταν κάποτε (και σε κάποιες κοινωνίες γίνεται ακόμη). Τα άτομα και οι κοινωνίες εξελίσσονται και κάτι που σήμερα είναι απόλυτα χρήσιμο μπορεί να είναι βλαβερό μετά από 100 ή 200 χρόνια ή ολέθριο μετά από 1000 χρόνια! Δεν χρειάζεται, νομίζω, να φέρω παραδείγματα. Κάθε στοιχειωδώς μορφωμένος άνθρωπος μπορεί να αντλήσει άπειρα παραδείγματα από την ιστορία. Επειδή, όμως, οι θεσμοί, λόγω της φύσης τους, τείνουν να θεωρούνται ταμπού, η γνώμη μου είναι ότι είναι καλό να αμφισβητούνται. Από όποιους νομίζουν ότι πρέπει. Και όταν οι κοινωνίες αισθάνονται ότι οι θεσμοί εξακολουθούν να είναι χρήσιμοι να τους διατηρούν Αλλά αν κριθεί ότι χρειάζονται τροποποίηση ή και κατάργηση αυτό και να γίνεται.

Και για να χρησιμοποιήσω ακραία παραδείγματα: Η απόρριψη βρεφών στον Καιάδα ήταν θεσμός. Η δουλεία ήταν αδιαμφισβήτητος θεσμός στην αρχαία Αθήνα (και όχι μόνο). Οι γυναίκες των Ινδών καίγονταν μαζί με το πτώμα του συζύγου (νομίζω έχει καταργηθεί). Η μονομαχία για λόγους τιμής ήταν κάποτε θεσμός (και στην Ελλάδα). Αν σκαλίσουμε τα ιστορικά κιτάπια θα βρούμε άπειρους θεσμούς που θα ήταν απαράδεκτοι για τις σημερινές κοινωνίες.

Γι αυτό και εγώ ψάχνομαι. Σίγουρα δεν έχω μεγάλη εμβέλεια στο ψάξιμό μου αλλά όταν η αμφισβήτηση προκύψει την επεξεργάζομαι. Κι αφού υπάρχει και τούτο εδώ το βήμα την δημοσιοποιώ.

Advertisements

17 Responses to “Οι Θεσμοί και η αμφισβήτησή τους”

  1. Nassos Says:

    Ξέχασες την πορνεία στην Αρχαία Ελλάδα (ήταν θεσμός που επιβλήθηκε πάνω στις γυναίκες προς τιμήν της Θεάς Αφροδίτης) 🙂

    Αυτό που βλέπω εγώ είναι ότι ότι ο θεσμός της οικογένειας είναι αυτός που “πυροβολείται” περισσότερο. Τα άλλα δεν με ενδιαφέρουν.

    Δεν μπορεί η οικογένεια, ο πυρήνας της κοινωνίας μας, να καταστρέφεται. Δυστυχώς όμως, και με αφορμή τη βία στα σχολεία, έχουμε πλέον μπει στην εποχή της “μη-συνοχής”, της απειθαρχίας κλπ.

    Αυτός ο θεσμός χρειάζεται όντως τροποποιήσεις (πατροκρατία κλπ. κλπ.) αλλά όχι και να απαξιώνεται πλήρως.

  2. liodara Says:

    Καλημέρα υπέροχο μου πλασματάκι….!Απ΄ό,τι βλέπω και οι νομικές σου γνώσεις πάνω στο θέμα θεσμός είναι αρκετά εμπολουτισμένες και αυτό είναι ένα γεγονός που με κάνει να σε συμπαθήσω ακόμα πιο πολύ…..Συμφωνώ στο ότι οι θεσμοί καμιά φορά χρειάζεται είτε να τροποποιούνται, είτε να καταργούνται εντελώς, όμως θα ήθελα να τονίσω αυτό που ανέφερες…ότι δηλαδή η τροποποίηση ή κατάργηση των θεσμών, πρέπει να γίνεται, μόνο όταν το μεγαλύτερο μέρος του κοινωνικού συνόλου, συμφωνεί γι΄αυτό…!Τώρα βέβαια, ως προς την μονομαχία…εγώ διαφωνώ που καταργήθηκε…διότι θα ήθελα να δω να μονομαχούν, άντρες για μένα…..(αν δεν την πω τη μαλακία μου θα σκάσω τελικά….)!

  3. Crucilla Says:

    Η προίκα ήταν θεσμός. Η οικογένεια είναι θεσμός όσο την περιορίζουμε στην έννοια του τετραμελή πυρήνα του american dream. Οικογένεια είναι και η χωρισμένη μαμά που συζεί με το γκόμενο και δεν παντρεύονται εκ πεποιθήσεως.
    Συμφωνώ ότι ο γάμος είναι απλά ένα απομεινάρι μιας εποχής που δυστυχώς τη ζούμε ακόμα όσοι ήρθαμε από το μέλλον ( κάτι έχει ο καφές , μπα σε καλό μου) . Για τη βία στα σχολεία Νάσο μου τείνω να πιστεύω ότι δε φταίει η έλλειψη οικογένειας, τουναντίον. Φταίει που μεγαλώσαμε ανάξιους ανθρώπους με μοναδικό στόχο να καταξιωθούν κάνοντας παιδιά, η ακόμα χειρότερα κάνοντας τα σαν αξεσουάρ της ενήλικης ζωής τους. Προσωπικά ξέρω μικρά τσογλανάκια που θα είχαν καλύτερη εξέλιξη αν ο πατέρας ήταν απών. Ακόμα χειρότερα, υπάρχουν και άνθρωποι που τους έπρεπε και μια στείρωση, αντί να γαμάνε μεθυσμένοι και να σπέρνουν τις ντουζίνες των απομιμήσεων τους, που θα γαμάνε μεθυσμένοι για να σπέρνουν τις ντουζίνες των απομιμήσεων τους.

  4. Nassos Says:

    Όταν λέω οικογένεια, ξεφεύγω από το “πατέρας-μητέρα-παιδιά”. Μέσα στην οικογένεια βάζω και τους συγγενείς. Μπορεί να κάνω λάθος βέβαια που το θέτω έτσι, αλλά οι στενοί δεσμοί είναι που σε κάνουν άνθρωπο.

    @Crucilla: Συμφωνώ ότι υπάρχουν παιδιά που βγήκαν από μαλ…. πατέρα (το είχα δει και εγώ, κυρίως στο σχολείο), αλλά έχω συναντήσει και περιπτώσεις όπου οι γονείς απλά αδιαφορούσαν για τα παιδιά τους…

  5. m13 Says:

    “Αλλά αν κριθεί ότι χρειάζονται τροποποίηση ή και κατάργηση αυτό και να γίνεται.”

    χμ…αυτό δε γίνεται και σήμερα;
    δεν κατάλαβα τί ακριβώς προτείνεις εδώ. Να μην είναι οι άνθρωποι τόσο κολλημένοι με τους θεσμούς;
    Σε κοινωνικό ή νομικό επίπεδο κάνεις την αναφορά σου;

  6. anna Says:

    “…το καμπανάκι για τον θεσμό του γάμου ήχησε πριν από 200 χρόνια, την ώρα και τη στιγμή που υιοθετήθηκε η παράξενη και επαναστατική ιδέα ότι οι άνθρωποι παντρεύονται επειδή… αγαπιούνται!”

    http://www.enet.gr/online/online_text/c=111,dt=20.09.2005,id=78306600

    Τελικά θα πρέπει να γυρίσουμε στις σπηλιές και τα ρόπαλα για να βρούμε ισορροπίες…

  7. heliotypon Says:

    >Nassos: Δεν βάλω τον θεσμό της οικογένειας. ‘Απαξ και επιλέξει ένα ζευγάρι να φτιάξει οικογένεια καλό είναι να υπάρχει συνοχή, εκτός κι αν η συμβίωση είναι αδύνατη. Αναρωτιέμαι, μόνο, τι είναι καλό για κάθε άτομο. Να κάνει ή να μην κάνει οικογένεια.

    >Liodara: Οι γλυκές σου εκφράσεις με …σκλαβώνουν (για μην πω κάτι άλλο…):-)! ‘Οχι δεν έχω νομικές γνώσεις (δεν ξέρω αν έχω γνώσεις γενικώς…). Αν σε φτιάχνει η μονομαχία να μονομαχήσω για χάρη σου 🙂

    >Crucilla: Το American Dream έχει πολλές πλευρές. Ξεκίνησε από την προσπάθεια επιβίωσης των settlers και μετατράπηκε σε καταναλωτικό προϊόν. Συμφωνώ, γενικά, με τις θέσεις σου. Καλλίτερα να εξασκεί κανείς μόνος του έλεγχο στη σπορά απογόνων αλλά δυστυχώς αυτό δεν συμβαίνει. Το κακό είναι ότι οι συνειδητοποιημένοι αποφεύγουν την εκτεταμένη ….σπορά λόγω αυξημένου αισθήματος ευθύνης. Ενώ οι άλλοι…

    >m13: Αναφέρομαι στους θεσμούς, γενικά. Κοινωνικούς και νομικούς. Προτείνω να υπόκεινται σε επανεξέταση οι θεσμοί και να μην τους θεωρούμε ταμπού.

    >anna: Η επιστροφή στις σπηλιές θα ήταν ένα ενδιαφέρον πείραμα. Αν δεν συμβεί με κάποια μεγάλη καταστροφή μόνη της η επιστροφή, δεν βλέπω πιθανότητες. Εκτός κι αν …λανσαριστεί ως νέος τρόπος ζωής, με έξυπνο marketing και αρχίσουν να πουλιούνται (ή να νοικιάζονται) οι σπηλιές και τα ρόπαλα! Τι μεγαλοφυείς ιδέες κατεβάζω ο …μπιπ! Είσαι να το κάνουμε επιχείρηση; 🙂

  8. liodara Says:

    kalimera sou gluko mou….! kanena neo de 8a mas postareis????????

    P.S. An monomaxouses gia xarh mou, 8a hmoun mia gynaika eytyxismenh…!

  9. Ηλιαχτίδα Says:

    Γι΄αυτό κι εμείς σ΄αγαπάμε & σε διαβάζουμε! Γιατί είσαι αμφισβητίας! Να άλλη μια αλήθεια. Ωραίος αμφισβητίας! Καθόλου δε διαφωνώ μαζί σου: γι΄αυτό διαθέτουμε νου (& σε ποσότητες, έτσι;…) για να “το ψάχνουμε”. Για να μην μας φυλακίζουν γελοίοι & πεπερασμένοι θεσμοί. Εξάλλου τους θεσμούς εμείς τους φτιάχνουμε για να ζούμε καλύτερα. Άν είναι να μας κάνουν το βίο – αβίωτο, τί τους χρειαζόμαστε;;; Αυτό θέλησα να σου πω καλέ μου & για το γάμο: εξαρτάται πώς τον βλέπεις, αν τον βλέπεις απλώς ως θεσμό, τότε θα αποτύχει σίγουρα!
    Την καλημέρα μου & φιλιά

  10. heliotypon Says:

    >Liodara: Με έχεις λυώσει με τις προσφωνήσεις. Είμαι και επιρρεπής στο κάλεσμα των λεαινών, άστα! Φέρε μου αντιπάλους να μονομαχήσω μαζί τους για χάρη σου! Ξίφος ή πιστόλι; Ποστάκι θα μπει σύντομα. Ε, να το επιθυμήσετε και λίγο…

    >Ηλιαχτίδα: ‘Ετσι θέλω, να μ’ αγαπάτε και να με διαβάζετε. Σκέψου πώς θα ήταν ο κόσμος σήμερα χωρίς τους αμφισβητίες! Και ο γάμος αμφισβήτηση θέλει. Πήραμε ως δεδομένο ό,τι ίσχυε την εποχή που γεννηθήκαμε. Δεν ήταν πάντα τα πράγματα όπως σήμερα. Ας ψάξουμε να δούμε αν γίνεται να τα αλλάξουμε προς το καλλίτερο.
    Φιλιά και καλησπέρες.

  11. anna Says:

    Για την επιχείρηση “επιστροφή στις σπηλιές” δεν μπορώ να διεκδικήσω το copyright.Ο αγαπητός πρόεδρος των ΗΠΑ και κάποιοι άλλοι που συμμερίζονται τις απόψεις του περί ελευθερίας και ανθρώπινων δικαιωμάτων, κατά καιρούς και κατά περιοχές με τις ευγενικές χορηγίες τους λανσάρουν αυτό τον τρόπο ζωής.

    Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε όμως, ότι άλλο πράγμα είναι η διαιώνιση του είδους, άλλο πράγμα είναι η σχέση (ή οι περισσότερες…) και άλλο ο θεσμός ως κοινωνικό στάτους.
    Στην αρχαία Ρώμη πολιτικά δικαιώματα είχαν μόνο οι έγγαμοι, και στις μέρες μας σε αρκετές “παραδοσιακές” μεγάλες επιχειρήσεις οι άγαμοι δεν δικαιούνται να ονειρεύονται μεγάλες στελεχιακές θέσεις.
    Από την άλλη, είναι τόση η παράνοια της εποχής μας, που μια γυναίκα για να χτυπήσει την πόρτα μιας επιχείρησης πρέπει να δηλώσει ευθύς εξ αρχής ότι δεν σκοπεύει να τεκνοποιήσει (κάποιοι πιο απαιτητικοί ζητούν υπεύθυνη δήλωση, ή ακόμη και βεβαίωση στείρωσης…)
    Εξαρτάται λοιπόν τι θέλει ο καθένας. Αν θέλει καριέρα, ας προτιμήσει την καριέρα του, και ας κρίνει σύμφωνα με την εταιρία αν “πρέπει” να ακολουθήσει κάποιο θεσμό ή όχι.
    Αν πάλι έχεις σωστή σχέση, δεν είναι υποχρεωτική η τεκνοποίηση. Αν αυτό που θέλεις είναι να περνάς καλά, το παιδί θα τα μπερδέψει τα πράγματα.
    Όμως αν φέρεις ένα παιδί στον κόσμο, συνειδητά και μέσα από μια ζεστή και αληθινή σχέση, τότε αξίζει τον κόπο! Το παιδί δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός, είναι η τελευταία πινελιά στην αρμονία μιας σχέσης – ή και ο καταλύτης που μπορεί να τα τινάξει όλα στον αέρα, αν πέσαμε έξω στους υπολογισμούς μας.

    Όχι λοιπόν στο συμβιβασμό. Όχι στο γάμο για το γάμο, ή παιδί για να μείνουν τα γονίδια. Ναι στην αληθινή επαφή, στην βαθιά σχέση, στην ειλικρινή συμβίωση. Αν αυτά κάποια στιγμή οδηγήσουν σε επόμενα βήματα, να μη φοβόμαστε να τα περπατήσουμε.

    ΥΓ. Με κάτι τέτοιες σκέψεις βαδίζω συνειδητά στον γάμο μου τη μέρα που θα βαφτίσω την υπέροχη κορούλα μας. Δεν έχω λόγο να φοβάμαι το “θεσμό”…

  12. eva Says:

    αυτο που πραγματικα βαλλεται (νομιζω οτι γραφεται με δυο λλ :-Ρ)ειναι η ιδια μας η υπαρξη.Οι θεσμοι,δυστυχως ή ευτυχως,καλα κρατουν.
    Υ.Γ:Ακομα περιμενω απαντηση στο μαιηλ μου Ηλιοτυπε,εκτος αν δεν σου ερχονται..

  13. heliotypon Says:

    >eva: Συγνώμη, δεν πηρα e-mail σου. Αν θέλεις ξαναστείλτο. Υπάρχει και περίπτωση να μου φάνηκε spam και να το έσβυσα. Αν θέλεις ξαναστείλτο και πες μου και ποιό είναι το δικό σου e-mail ώστε να προσέξω να μην το πετάξω.

    Στα υπόλοιπα σχόλια θα αναθερθώ αύριο…

  14. eva Says:

    το μαιηλ μου ειναι αυτο που υπαρχει και στη σελιδα μου καλέ μου helio.Κανει λιγο σπαμ με αυτο το”junkie”που εχει ειναι η αληθεια,χαχα!

  15. Ανώνυμος Says:

    Ο θεσμός είναι ένα κοινωνικό εργαλείο. Όταν δεν χρειάζεται αναστέλεται εύκολα, όταν χρειάζεται διεκδεικείται με αγώνες και θυσίες.

  16. maika Says:

    …δεν έχω κάτι να συμπληρώσω για τους θεσμούς αλλά για το Θεό έχω να σου πω πως υπάρχει και πως τον έφτιαξαν οι δεινόσαυροι….
    Μου το είπε ο μικρός μου όταν του εξηγούσα…πως οι άνθρωποι εμφανίστηκαν στη γή, μετά απο τους δεινόσαυρους…..
    Η σειρά λοιπόν που φτιάχτηκε στο μυαλό του είναι: δεινόσαυροι φτιάχνουν Θεό,Θεός φτιάχνει ανθρώπους….. Απλό???

  17. SVETLANA Says:

    ΓΕΙΑ ΣΑΣ ΗΜΕ Η SVETLANA,ΗΜΕ 13ΧΡΟΝΟΝ+ΕΓΓΙΩΣ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΕΔΙ Μ…ΗΜΕ ΠΟΥΤΑΝΑ ΚΑΙ ΔΕ ΠΡΟΛΑΒΕΝΟ ΝΑ ΤΩ ΜΕΓΑΛΟΣΩ ΛΟΓΟ ΤΗΣ ΔΟΥΛΟΙΑΣ.ΘΕΛΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΤΟ ΑΝΑΓΝΟΡΙΣΕΙ ΚΑΙ ΕΓΩ ΙΠΠΟΣΧΟΜΕ ΔΟΡΕΑΝ ΙΠΙΡΕΣΙΕΣ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: