Μεράκι…


Ο Μπαμπινιώτης λέει ότι η λέξη είναι τούρκικης προέλευσης. “Merak”. ‘Ομως έχει γίνει πολύ Ελληνική (όπως τόσες άλλες). Μόνο που, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει στο λεξιλόγιό μας, έχει ελαττωθεί σημαντικά η παρουσία της στη ζωή μας. Δεν ξέρω τον λόγο, όπως δεν ξέρω και τους λόγους της καθημερινής πτωτικής μας πορείας ως κοινωνίας. Το μεράκι όλο και λιγότερο συμμετέχει στα Ελληνικά δρώμενα. Βλέποντας τα παλιά σπίτια, τα παλιά έπιπλα και σκεύη, φωτογραφίες από το παρελθόν και ακούγοντας μουσική από παλιές εποχές κ.α. , συνειδητοποιείς ότι κάποτε η Ελληνική ψυχή, αν και σημαντικά φτωχότερη υλικά, είχε περίσσεια από αυτή την ιδιότητα. Και, φυσικά, το μεράκι δεν εξαντλείται στην τέχνη. ‘Εχει να κάνει και με την άλλη, την πεζή καθημερινότητά μας. Ο τρόπος που κάνουμε τη δουλειά μας στο γραφείο, που εξυπηρετούμε τους πελάτες μας, που οργανώνουμε τη διασκέδασή μας, φαίνεται να είναι προοδευτικά στερημένος από μεράκι. Ακόμη και αυτός ο απλός, ο “τούρκικος” (ελληνικός, εν τάξει…) ταπεινός καφές, το “καφεδάκι”, από μερακλίδικος έγινε ένα ανούσιο και χωρίς άρωμα καφέ, μαυροζούμι που αντί να το κάνουμε στο μπρίκι με τη χόβολη, έστω με το καμινέτο, το φτιάχνουμε με το “φρου-φρού” μιας μηχανής ιταλικού καφέ που, φυσικά, δεν φτιάχτηκε για να υποκαταστήσει το μπακιρένιο μπρίκι! Τα σπίτια με τα όμορφα νεοκλασσικά στολίδια δόθηκαν “αντιπαροχή” για να αντικατασταθούν με φριχτά κυβιστικά κουτιά που στεγάζουν τη νεοελληνική μιζέρια. Το πράσινο της αυλής αντικαταστάθηκε (στην καλλίτερη περίπτωση) με μερικά αθλιόφυτα σε πλαστικές γλάστρες, ή με μερικές τσίγκινες ντουλάπες και απλώστρες στο μπαλκόνι (όπου κανένας δεν βγαίνει για να καθήσει πλέον). Οι ταβέρνες και τα καφενεία, με τον απλοϊκό αλλά ζεστό διάκοσμο, έγιναν κρύα και απρόσωπα μαγαζιά με αλουμινένια κουφώματα, αντιπαθητικά φώτα και κιτς επίπλωση, χώρια που γέμισαν με εκκωφαντική απρόσωπη εμπορική “μουσική” που εμποδίζει την οποιαδήποτε κουβέντα! Όλα για να “ξεπετάξουμε”. Να ξεπετάξουμε τον πελάτη, τον μαθητή, τη δουλειά, το σχολείο, τον ερωτικό σύντροφο, το παιχνίδι, τον εαυτόν μας. Μιά κοινωνία της ξεπέτας. Χωρίς μεράκι, για τίποτε, ο κανόνας. Ελάχιστες οι εξαιρέσεις. Σπάνιες και φωτεινές. Μερικοί σιωπηλοί ερευνητές, μερικοί καλλιτέχνες και κάποιοι άλλοι που χωρίς φανφάρες εργάζονται και παράγουν έργο, τέχνη, πολιτισμό. Μα είναι λίγοι και δεν φτάνουν να αντισταθμίσουν το τεράστιο πλεόνασμα των “ωχαδερφιστών”, των Ελληναράδων, των κιτσαράδων, των φαφλατάδων, των δήθεν!  Γκρινιάζω πάλι, θα μου πείτε. Ε, ναι, γκρινιάζω. Κάπως έτσι έχω αντιληφθεί το ρόλλο αυτού του μπλογκ. Κι ας έχει το γοητευτικότερο όνομα. Μεταξύ μας, μακάρι να τα κάναμε όλα “μουνί” (αντιτίθεμαι σφόδρα σ’ αυτήν την έκφραση ως έκφραση αποδοκιμασίας)

15 Responses to “Μεράκι…”

  1. espοir Says:

    Δεν ασβεστώνουμε πια τα πεζοδρόμια.
    Δεν αφιερώνουμε πια 2 μέρες για έναν “μερακλήδικο” μεζέ, γιατί όλα πρέπει να παρασκευάζονται και να καταναλώνονται γρήγορα.
    Δεν καθόμαστε πια με τις ώρες στην αυλή της ηλικιωμένης θείας μας τσακίζοντας ηλιόσπορο & μιλώντας ξένοιαστα.

    Δεν, δεν, δεν …
    Δεν έχουμε χρόνο.

  2. nosyparker Says:

    “Ξεπέτα” ως το αντίθετο του “μεράκι” Χμ… είναι κι αυτό μια άποψη. Εν μέρει έχεις δίκιο, αλλά τι προτείνεις; Οι ρυθμοί που ζούμε είναι τέτοιοι, που αν αρνηθούμε να τους ακολουθήσουμε, θα μας προσπεράσουν οι εξελίξεις. Το θέμα που αναφέρεις κατά την ταπεινή μου άποψη έχει να κάνει με την προσωπική αισθητική μας. Δεν έχουν όλα τα μπαλκόνια μεταλλικές ντουλάπες, και δεν είναι όλα τα σπίτια “κουτιά”. Δε μου αρέσει που γενικεύεις. Πάρε μια μέρα ηλιόσπορους κι έλα να κάτσουμε με μπύρες στο μπαλκόνι, είναι γειτονιά εδώ που μένω εγώ, ακόμη…😉

  3. heliotypon Says:

    >Espoir: Αυτό είναι που μας τσακίζει. Ο χρόνος. Μα γιατί δεν έχουμε χρόνο; Κι αν δεν έχουμε χρόνο πώς θα χαρούμε αυτά που υποτίθεται ότι παράγουμε με την συνεχή, εντατική και αγχωτική δουλειά; Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ότι το μεράκι δεν απαιτεί, αναγκαστικά, χρόνο και πασατέμπο. Μιλάω για διάθεση για το όμορφο, το σωστό, το ποιοτικό που βγαίνει από τα χέρια μας ή το μυαλό μας. Και που απαιτεί πόρους και, μικρές, έστω, θυσίες. Το όμορφο μαγαζί, το σπίτι με την σφραγίδα της προσωπικότητάς μας, τα είδη που παράγονται από την δημιουργικότητα του τεχνίτη και όχι της μηχανής με το καλούπι. Είναι δύσκολο να περιγράψω όλα αυτά που καθημερινά παρατηρώ κα με θλίβουν…

    >nosyparker: Με το “ξεπέτα” δεν αναφέρομαι στην ερωτική τοιαύτη (όχι μόνο, τουλάχιστον) αλλά σε ό,τι γίνεται χωρίς κέφι, σε ό,τι γίνεται ως αγγαρία, ως όχημα κέρδους, ως προσφορά χαμηλής ποιότητας. Και φυσικά υπάρχει ακόμη μεράκι, σε απόμερες γειτονιές, χωριά ή συνοικίες αλλά η καθοδική και φθίνουσα πορεία με απασχολεί. Είσσι τυχερή αν ζεις σε μιά νησίδα όπου που έχει επιβιώσει η ποιότητα. Αλλά πόσες έχουν απομείνει; Και για πόσο; Κι εγώ ζω σ’ ένα αγροτικό περιβάλλον στα μεσόγεια, καταπράσινο και ήσυχο. Αλλά πρόσφατα έμαθα ότι ο δήμος της πόλης σκοπεύει να εντάξει την περιοχή μου στο σχέδιο. Και τι σημαίνει αυτό; “Πολυτελείς μαιζονέτες”, πενταόροφες πολυκατοικίες με πολύ αλουμίνιο και γυαλί. εμπορικά κέντρα, ανοικοδόμηση, κερδοσκοπία, καταστροφή του πράσινου και των ελεύθερων χωμάτινων εκτάσεων! Ελπίζω να μην ζήσω να τη δω αυτήν την καταστροφή!

  4. Jane E. Says:

    Αλήθεια από πού κι ως πού το μουνί ισούται με το χάλι μιας κατάστασης; Γιατί να μην πούμε “άσε τσούτσουνι τα έκανε”…

    Άκου ρε Μουνί… θ’ αποδοκιμάσουν το μουνί, λουλουδάκι της νύχτα που μια το βλέπεις ανθισμένο, μια μπουμπούκι :p

  5. petalida Says:

    Ενας κούκος δε φέρνει την άνοιξη, αλλά …

    Eξωραϊστικός σύλλογος Τήνου: οι φίλοι του πράσινου

    Η διάσωση της παλιάς πόλης του Ναυπλίου

    Το πανεπιστήμιο Κρήτης

    Οι βιολογικοί καλλιεργητές

    Τα νέα παιδιά του θεάτρου, της μουσικής, του χορού

    Οσοι μετακομίζουν από την Αθήνα στην εξοχή

    Θεραπευτικές ομάδες απεξάρτησης

    Μη κυβερνητικές οργανώσεις

  6. nantia Says:

    δεν ξέρω πώς αλλά εγώ με αυτό το ποστ σκέφτηκα “πάει ο άντρας ο σωστός και τίμιος”…

  7. heliotypon Says:

    >Jane E.: Αυτό ακριβώς λέω κι εγώ! Αποτέλεσμα της υποτίμησης του γυναικείου φύλλου από την υπέροχη κοινωνία μας είναι κι αυτές οι εκφράσεις!

    >Petalida: Συμφωνώ και επαυξάνω. Υπάρχουν ξέφωτα στην κοινωνία μας αλλά είναι ελάχιστα σε σύγκριση με τα συντριπτικά νούμερα του πληθυσμού μας που ζει σε μεσαιωνικά σκοτάδια!

  8. heliotypon Says:

    >Nantia: Δεν είμαι βέβαιος για την έννοια του συνειρμού σου. Δεν μιλώ μόνο γα άντρες. Για την κοινωνία, γενικότερα, μιλώ. Και πολλές γυναίκες μέσα σ’ αυτό το καλάθι μπαίνουν. Αλλά και στο άλλο για το οποίο μιλά η Πεταλλίδα.

  9. tzonakos Says:

    Εσύ αντιτίθεσαι στο “τα κάναμε όλα μουνί” κι εγω στο “τα γράψαμε όλα στα @@ μας”.
    Μα τι μας κάνανε τα γεννητικά μας όργανα ; Ισα-ισα πρέπει να καμαρώνουμε γι αυτά με περίσσιο μεράκι να τα περιποιούμεθα :Ρ
    Επι του θέματος, ψάχνω να βρώ την ελληνικότατη αντίστοιχη λέξη για το μεράκι και θα τη βρώ. Ως τότε θα κάνω όσα μου αρέσουν με υπερβάλλοντα ζήλο ( αυτές οι λέξεις ταιριάζουν άριστα ) με σκοπό να κάνω τη ζωή μου και των δικών μου καλύτερη.
    Αλλωστε το μεράκι παράγει συνήθως ομορφιά και αυτό είναι ενα ζητούμενο🙂

  10. stefy Says:

    Το μεράκι μετατρέπεται σε αδιαφορία, κανείς δε νοιάζεται παρά μόνο για τιν εαυτούλη του.

  11. harisheiz Says:

    Συμφωνώ… αλλά διαφωνώ λίγο. Σήμερα μοιάζει η φράση “Το έκανε με μεράκι” να επιχειρεί να δικαιώσει αυτόματα τα πάντα, την κάθε πράξη, την οποιαδήποτε δημιουργία… Καλό το μεράκι και η λαϊκή σοφία αλλά αυτή δεν ήρθε από μόνη της ούτε είναι αποκλειστικό χάρισμα των Ελλήνων. Ήταν αυτό το “αν και” που λες αναφερόμενος στην φτώχια των υλικών. Ήταν αυτοί οι περιορισμοί που καλλιέργησαν την λαϊκή σοφία, τα περιορισμένα υλικά, τα περιορισμένα μέσα που καλλιέργησαν το “μεράκι” που δεν είναι τίποτα άλλο από το αποτέλεσμα της βαθιάς ενασχόλησης με την υλικότητα των πραγμάτων που ήταν απαραίτητη για την εκμάθηση μιας τεχνικής που έφτανε να γίνεται τέχνη. Μιλάω για μια ενεργή υλικότητα που έκανε τον άνθρωπο δημιουργό για λόγους επιβίωσης. Σήμερα οι άνθρωποι δεν ασχολούνται με την υλικότητα ως δημιουργοί αλλά απλά ώς αγοραστές για λόγους ευκολίας. Μαζί με τον άνθρωπο δημιουργό λοιπόν χάνεται και αυτό που λες μεράκι… Ή καλύτερα αλλάζει νόημα. Σήμερα δυστυχώς η λέξη χρησιμοποιείται (ή μάλλον ευτελίζεται) από τον καθένα που χωρίς να έχει αφιερώσει χρόνο ή ενδιαφέρον θέλει να μας πείσει ότι το έκανε. Δυστυχώς.

  12. heliotypon Says:

    >tzonakos: Αν βρεις τη λέξη στα Ελληνικά πολύ θα ήθελα να την μάθω. Το πιθανότερο είναι ότι το λεξιλόγιο των εκατομμυρίων λέξεων της αρχαίας (και όχι μόνο μιάς αλλά πολλών διαλλέκτων) Ελληνικής θα την περιέχει. Απλώς δεν τις ξέρουμε όλες.

    >stefy: Αν το έχεις το μεράκι δύσκολο να το αποβάλεις και να γίνεις αδιάφπορος…

    >harisheiz: Δεν αφορά μόνο τα υλικά πράγματα και έννοιες το μεράκι αλλά και πιό αφηρημένα. Κι η μάθηση και η καλλιέργεια μπορεί να γίνουν με μεράκι. Και αυτό έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Φυσικά, όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες, τελικά στην επιβίωση, με την ευρύτερη έννοια, στοχεύουν. Το μεράκι μοιάζει να χάνεται από την ψυχολογία του λαού μας. Δεν ξέρω τους λόγους αλλά μιά διαπίστωση κάνω.

  13. harisheiz Says:

    Έχεις δίκιο, δεν αφορά μόνο την υλικότητα, απλά την πήρα σαν αφετηρία το ανέφερα, από όλα όσα είπα κράτα το τελευταίο, ότι κανείς δεν αφιερώνει χρόνο σε κάτι που θεωρεί ότι μπορεί να το αγοράσει αντί να κοπιάσει γι’αυτο!

  14. Frx Says:

    Σχετικά με το “μεράκι” και άλλα συναφή που αναφέρονται εδώ, παρακαλώ ρίξτε μια ματιά στο βιβλίο του Κρίστοφερ Λας “Ο ελάχιστος εαυτός”. Να είστε καλά, παληκάρια και κόρες

  15. mas_doulevoune_re Says:

    Αφού λοιπόν θέλεις πολύ να μάθεις την Ελληνική λέξη, θα την μάθεις.

    Δεν ξέρω τι λέει ο Μπαμπινιώτης, αλλά το τούρκικο Merak έχει παρθεί από τα Ελληνικά. Συμβαίνει δηλαδή το αντίθετο. Έστω κι αν όπως την χρησιμο-ποιούμε σήμερα την λέξη “μεράκι” μοιάζει σαν εξελληνισμένο merak.
    Πάμε λοιπόν:
    Από την εποχή του Ομήρου, υπάρχει η καταπληκτική λέξη “Ίμερος”.
    Που σημαίνει, έρωτας, αγάπη, κέφι, οίστρος, πάθος, ενθουσιασμός, κάβλα.
    Όλοι μας έχουμε ένα μεγάλο “Ίμερο” στην ζωή μας. Μια μεγάλη κάβλα δηλαδή. Και πολλές μικρότερες. Τουτέστιν “Ιμεράκια” (μια και η κατάληξη
    -ακι στα ελληνικά, δημιουργεί υποκοριστικά).
    Έχουμε λοιπόν, πολλά “ιμεράκια” και λόγω παραφθοράς της λέξης, με τα χρόνια καταλήξαμε να λέμε πως έχουμε πολλά “μεράκια”. Είσαι το “μεράκι” της καρδιάς μου, τραγουδάμε. Και σε κάποιον που φαίνεται ερωτευμένος: “Πολλά μεράκια έχεις”, του λέμε. Κατάλαβες φίλε;
    Ποιοί Τούρκοι και ποιός Μπαμπινιώτης;
    Οι μεν βρήκανε έτοιμα όταν ήλθαν, φαγητά, γλυκά, λέξεις….. και ο δε έχει χαθεί ανάμεσα στις γλώσσες αυτών που πέρασαν από την Ελλάδα, στους αιώνες.
    Ξέχασε όμως κάτι σημαντικό. “Αυτός ο τόπος Ελληνοποιεί τους πάντες”. Αν μείνουνε 5 χρόνια, θέλουνε να ξεχάσουνε το μέρος απ’ όπου ήρθαν και την γλώσσα που μίλαγαν. Merak το λένε αυτό που νοιώθω, είπε ένας Τούρκος, και δεν μπορούσα μέχρι σήμερα να το εκφράσω με μια λέξη. Nostalgia είναι αυτό που νοιώθω είπε ο Γερμανός, ο Γάλλος, ο Εγγλέζος, ο…… και δεν μπορούσα μέχρι σήμερα να το εκφράσω με μια λέξη.
    Βρήκανε έτοιμη την Ομηρική λέξη “Νοσταλγία” = Άλγος (πόνος) για Νόστο (επιστροφή).
    Αυτά!
    Και πολλούς

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: