Ελληνικά…


Και τώρα που κόπασε η ηλίθια και χωρίς καμία σχέση με τη δημοκρατία, φωνακλάδικη και χαβαλετζίδικη προεκλογική περίοδος, με όλες τις κορώνες και τις πομπώδεις εκφράσεις (ρε παιδιά, πολλά “δεσμεύομαι” άκουσα! ‘Αραγε αν πλήρωναν ένα μεγάλο ποσό ή μ’ ένα περιουσιακό τους στοιχείο, για κάθε δέσμευση που ΔΕΝ θα τηρούσαν θα δεσμεύονταν τόσο εύκολα; Από περιέργεια ρωτάω…), κι επειδή άκουσα δεκάδες γλωσσικές κοτσάνες από ραδιόφωνο και TV, σκέφτηκα να επισημάνω μερικά πολύ κοινά γλωσσικά λάθη, έτσι γιατί θέλω, τουλάχιστον εσείς, οι συνβλογάδες και επισκέπτες (σημ: οι επισκέπτες είναι πολύ περισσότεροι από τους σχολιογράφους. Συνήθως είναι 200-300 κάθε μέρα. ‘Ισως το όνομα του Βλογ είναι αβανταδόρικο!) να γράφετε και να μιλάτε σωστά (όσο γίνεται, τέλος πάντων). ‘Οχι, δεν είμαι φιλόλογος ούτε μπορώ να ισχυριστώ ότι κατέχω τέλεια τη γλώσσα μας, αλλά υπάρχει κι ένα όριο στην κακοποίηση της γλώσσας και, κατά την ταπεινή μου γνώμη, οι “δημόσιοι” (τρομάρα τους)  άνδρες και γυναίκες, επιδεικνύουν τρομερή αγραμματοσύνη. Πέραν από το “διακύβευμα” που το κατακρεούργησαν εννοιολογικά (καθένας τους το άκουγε με δέος από τους άλλους και μη ξέροντας τι σημαίνει το επανελάμβανε, έτσι στο βρόντο, για να φανεί ότι το ξέρει!).

Πάμε λοιπόν:

1. Αύξηση και προστακτική: Η  προστακτική σύντροφοι/σσες, ΔΕΝ παίρνει αύξηση. Ούτε χρονική ούτε συλλαβική. ‘Ετσι, όταν προστάζουμε κάποιον να υπογράψει ΔΕΝ λέμε “έλα, υπέγραψε” αλλά “Υπόγραψε”.  ‘Αλλα παραδείγματα:

ΛΑΘΟΣ                                ΣΩΣΤΟ
Περιέγραψε                          Περίγραψε                                                                                                                         Παρήγγειλε                           Παράγγειλε                                                                                                                     Προέτεινε                             Πρότεινε                                                                                                        Υπελόγισε                            Υπολόγισε                                                                                                                      Παρέλειψέ το                        Παράλειψέ το                                                                                                           Επέτρεψέ μου                       Επίτρεψέ μου

Δεν γράφω άλλα. ‘Αλλωστε αυτά είναι τα συνηθέστερα!

2.  Σορός : Μετά από κάθε θανατηφόρο δυστύχημα ή φόνο όλοι/ες στα ΜΜΕ μιλάνε για την “σορό”. Παλιά λέγανε “πτώμα” αλλά φαίνεται ότι αυτό δεν τους ακουγόταν καλά και θέλησαν να βρουν υποκατάστατο. “Η σορός” (και όχι “ο σωρός“)  είναι το σώμα του πεθαμένου μαζί μέ το φέρετρο ή άλλον περιέκτη (μετ. του “container” μάλλον) Αντί για “σορός” θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη λέξη “σώμα” (και στην Αγγλική λένε “body”).

3.  Ανεξαρτήτου: Πάρα πολλοί, όταν θέλουν να δηλώσουν ότι ένα θέμα δεν εξαρτάται από κάποιο άλλο, χρησιμοποιούν την έκφραση “ανεξαρτήτου” αντί του σωστού “ανεξαρτήτως” που, φυσικά, είναι επίρρημα.  Π.χ. “‘Ολοι θα είναι εκεί, ανεξαρτήτως ηλικίας”  και όχι “ανεξαρτήτου  ηλικίας” που είναι λάθος.

4.  Της μετρητής:  ‘Οταν πληρώνουμε με μετρητά η σωστή φράση είναι “τοις μετρητοίς” που είναι δοτική και όχι “της μετρητής“. Μερικοί μάλιστα λένε “της απολύτου μετρητής” αντί του σωστού “τοις απολύτως μετρητοίς“. Είναι καθαρευουσιάνικη έκφραση αλλά βολεύει πολύ όπως πάρα πολλές άλλες που διατηρήθηκαν στην καθαρεύουσα, παρά την γνωστή γλωσσική μεταρρύθμιση του 1975.

5. “Τα εκατό”:  Εδώ κι αν γίνεται σφαγιασμός, σχεδόν από το 100%.!  Το σωστό θα ήταν  “τοις εκατό” ή “στα εκατό” και όχι “τα εκατό” που δεν έχει απολύτως καμία εννοιολογική σχέση με αυτό που εννοεί ο χρήστης.

6.   “Τρεισήμισυ χρόνια“:  Αυτή η φράση χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον κατά την προεκλογική περίοδο,  όταν γινόταν αναφορά στον χρόνο  που έμεινε η ΝΔ στην κυβέρνηση.  Το σωστό είναι “τριάμισυ“, αφού τα χρόνια  είναι “τρία και ήμισυ”  και όχι “τρεις και ήμισυ”. Αν λέγαμε  “τρεισήμισυ χιλιάδες” θα ήταν σωστό γιατί η χιλιάδα είναι θηλυκό αλλά τα χρόνια είναι  ουδέτερο.

7.  Τα τριτόκλιτα:  Αυτές τις λέξεις φαίνεται ότι η νέα γραμματική δεν τις περιλαμβάνει. Αλλιώς δεν εξηγείται η κολοσιαία άγνοια των συγχρόνων Ελλήνων στην κλίση τους! Ακούς να λένε “της διεθνής κρίσης”,  “η πρωτοφανή επιτυχία”,  “το ευπρεπή ρούχο” και ανατριχιάζεις! Δεν θα κάνω μάθημα για το πώς κλίνονται τα τριτόκλιτα εδώ αλλά επισημαίνω τα λάθη που γίνονται και όοποιος ενδιαφέρεται και έχει διάθεση ας φροντίσει να μάθει.

8.  Περιβαντολογικός:   Η αρχική λέξη είναι “περιβάλλον” και όχι “περιβάντον“. ‘Αρα και η σωστή λέξη είναι “περιβαλλοντολογικός” όπως και “περιβαλλοντολόγος“, κλπ. Βέβαια οι λέξεις αυτές είναι πολύ μεγάλες και ίσως γι’ αυτό συντομεύονται, αλλά αυτό γίνεται με λάθος τρόπο. ‘Ισως θα έπρεπε, η Ακαδημία, να καθιερώσει πιο βολικούς για τη γλώσσα όρους αλλά μέχρι να γίνει αυτό, καλό είναι να μην διαστρέφουμε τη γλώσσα.

9. Υπερασπίζω: Η σωστή λέξη είναι “υπερασπίζομαι” Στην καθαρεύουσα συντάσσεται με γενική αλλά η γενική έχει καταργηθεί προ πολλού! ‘Ομως το “υπερασπίζω” σίγουρα είναι λάθος.

10. Αδιαπραγμάτευτος/η/ο: Ισως κι εδώ υπάρχει μιά αδυναμία της γλώσσας. Η ύπαρξη της λέξης αμφισβητείται αλλά κι αν υπάρχει θα πρέπει να σημαίνει ότι το αντικείμενο δεν έχει περάσει από τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (ακόμη). Το σωστό θα ήταν “μη διαπραγματεύσιμος/η/ο”

11. Επικεφαλής: Η αρχική φράση είναι “επι (της) κεφαλής”. ‘Αρα είναι μιά φράση που ΔΕΝ κλίνεται. ‘Ομως συχνά ακούς (ή βλέπεις γραμμένη: “Του επικεφαλή“. Σωστή χρήση:” Ο επί κεφαλής,  του επί κεφαλής, τον επί κεφαλής”, κ.ο.κ.

12. Αναφέρομαι για: Το ρήμα  “αναφέρομαι” συντάσσεται με το “στον/στην/στο” και όχι με το “για“. Λέμε, λοιπόν, π.χ. “αναφέρομαι στον ρόλο του εργαζόμενου…” και όχι “…για τον ρόλο του εργαζόμενου”. Πολύ κοινό λάθος!

Αυτά για την ώρα, αλλά τα καθημερινά γλωσσικά λάθη, που διαπράττουν ιδίως οι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ, είναι πολύ περισσότερα. Αξίζει να τα επισημαίνουμε, τουλάχιστον για να μην παρασύρονται οι νέοι από την διάχυτη αγραμματοσύνη των ΜΜΕ, αλλά και των διαφόρων “επωνύμων”.

24 Responses to “Ελληνικά…”

  1. fd Says:

    αν και δεν εχω σχέση με τη γλώσσα οπότε μπορεί να κάνω λάθος, θα προτεινα “περιβαλλοντικός” αντι του γλωσσοδέτη “περιβαλλοντολογικός”

  2. Natalia Says:

    ΠΟλύ όμορφα τα όσα έγραψες και πολύ χρήσιμα αφού πολλά για να μην πω όλα τα χρησιμοποιούμε καθημερινά.

    :ο)

  3. heliotypon Says:

    >fd: Το “περιβαλλοντικός” είναι διαφορετικό από το “περιβαλλοντολογικός”. Το πρώτο αναφέρεται στο περιβάλλον ενώ το δεύτερο στην περιβαλλοντολογία ή στον περιβαλλοντολόγο. Το “περιβαλλοντικός” σωστά το χρησιμοποιούν (δεν λένε “περιβαντικός”) αλλά το άλλο το σφάζουν μάλλον λόγω μήκους (και …γλωσσοδετικής ιδιότητας, όπως λες).

    >Natalia: Ελπίζω να διαβαστούν (και κατανοηθούν) ευρέως.

  4. η ψυχή μου το ξέρει Says:

    Όλοι αυτοί, φίλε μου, αναφέρονται στο μέσο Έλληνα ψηφοφόρο. Και δε φαντάζομαι να έχεις την εντύπωση ότι αυτός μιλάει καλύτερα ελληνικά;! Γι’ αυτό το λόγο μην έχεις και πολλές απαιτήσεις και μην είσαι και τόσο αυστηρός 🙂 Όπως βλέπεις, εκ του σημερινού αποτελέσματος, μιλάνε την ίδια γλώσσα :))

  5. Suspect Says:

    ευγε για το αφιερωμα

  6. Διαγόρας ο Μήλιος Says:

    Φωνές βοώντων εν τη ερήμω του Ελλαδιστάν. Από γλωσσικής απόψεως πολύ φοβάμαι πως θα είναι κάθε χρόνο και χειρότερα.

    ——-
    Πιτσαρία il Stronzo
    Φούρνος με Ξύλα
    Διανομή Κατοίκων

  7. COLPOCOQUETTE Says:

    Περί περιβαλλον-τολογι-κών: η σωστή λέξη είναι περιβαλλοντικό πρόβλημα (ας πούμε) και όχι για λόγους συντόμευσης. Η μόνη περίπτωση που χρησιμοποιείς τη μεγάλη βερσιόν είναι στο επάγγελμα = περιβαλλοντολόγος.
    Περιβαλλοντική καταστροφή, ανάγκη, σύλλογος, βιοκλιματικός σχεδιασμός, τουρισμός και άλλα διάφορα…

    Το περιβαντικός ένας Θεός ξέρει από που βγαίνει….

  8. Καπετάνισσα Says:

    -Παίρνω αφορμή από το τρεισήμισυ που έγραψες, το οποίο ακούγεται πολύ συχνά λάθος από τα Μ.Μ.Ε.
    Ενώ θα ήταν σωστό όταν αναφερόμαστε σε ώρες (π.χ. η εκπομπή διαρκεί τρεισήμισυ ώρες), πάλι λάθος γίνεται:
    π.χ. ακούγεται “θα μείνουμε κοντά σας για τριάμισυ ώρες!”

    -Με θυμώνει -επιτέλους, έ λ ε ο ς!!!!!- αυτό το “στις μία”!
    Και σε πολλά μπλογκς το έχω δει, αλλά βεβαίως ακούγεται κατά κόρον λάθος.

    Στη μία είναι βρε παιδιά, μία είναι η ώρα όχι πολλές!

  9. Holden Says:

    Πολύ ωραίο post!!!

  10. Swell Says:

    Έχω πολλές δουλειές. Πρέπει να αποφασίσω ποιά είναι πιο επέιγον.
    Αιδοίε, καλά τα λες. Γι’ αυτό αύριο το βράδυ πρέπει να έρθεις κι εσύ εδώ:

    http://www.swell-swell.blogspot.com/2007/09/blog-post_6479.html

  11. espοir Says:

    Ένα ακόμα για τη συλλογή σου:
    Το “άκρατος” που χρησιμοποιούν συχνά – πυκνά οι πολιτικοί (μια έκφραση που καθιέρωσε ο Σιμήτης και υιοθέτησε ο Κωστάκης).

    Σημαίνει “ανόθευτος” και όχι “απεριόριστος”.

  12. madame sousou Says:

    Αγαπητέ κύριε Χελιότυπε,

    Πρέπει να είσθε φιλόλογος. Το υποπτεύθηκα κάποτε που μου διορθώσατε τις ανωρθωγραφοίαις στο μπλόγκ μου. Αρχικώς σκέφθηκα να θιχθώ αλλά όταν είδα πως έχετε δίκιο άλλαξα γνώμη κι έφερα το λεξικό στο κεφάλι της δακτυλογράφου μου.

    Έχω και εγώ πάντως να σας προσθέσω μερικά λάθΟΙ που ακούω συχνά.
    α. Ο ψήφος. Ας μη μιλήσουμε για εκλογές μόνο, ακούγεται και στα φέημ στόρια τις Κυριακές.
    β. Η αφή, στο αυτό το ρούχο έχει ωραία αφή. Αν του βάλω μαλακτικό έχει και ωραία όσφρηση.
    γ. Η λέξη ακάθεκτος όταν χρησιμοποιείται για να δηλώσει τον ανένδοτο και όχι τον ασυγκράτητο.
    δ. Από ανέκαθεν. Χωρίς σκολιάκι.
    ε. Το μΕσάωρο. Επίσης χωρίς σκολιάκι.

    Δε σας λέω άλλα γιατί μετά θα με ξαναδιορθώσετε και η δακτυλογράφος μου έχει αυτοχαστουκιστεί αρκετά τις τελευταίες μέρες,
    Σουσού

  13. heliotypon Says:

    >Η ψυχή μου το ξέρει: Για το ότι ο ψηφοφόρος είναι αγράμματος φταίνε πάλι αυτοί οι ίδιοι, που έτσι τον θέλησαν. Χωρίς γλώσσα η σκέψη δεν λειτουργεί. Κι αυτοί δεν θέλουν να σκεφτόμαστε!

    >Suspect: Ευχαριστώ.

    >Διαγόρας ο Μήλιος Πολύ φοβάμαι πως έτσι είναι!

    >Colpocoquette: Το “περιβαλλοντικός” αναφέρεται στο περιβάλλον. Το “περιβαλλοντολογικός” αναφέρεται στην επιστήμη της περιβαλλοντολογίας ή στον περιβαλλοντολόγο. ‘Εχει διαφορά. Το “περιβαντολόγος” είναι αποτέλεσμα άκριτης χρήσης της γλώσσας. Κάποιος “επώνυμος” το είπε και οι “ανώνυμοι” ακολούθησαν…

    >Καπετάνισα: Το πλοίο σου τι ώρα σαλπάρει; “στις 1”; :-))

    >Holden: Ευχαριστώ.

    >Swell: θα είμαι εκεί. Ευχαγιστώ κύγιε πγέσβυ.

    >Espoir: Το μπερδεύουν, μάλλον, με το “ασυγκράτητος”. ‘Ακρατος, συνήθως, είναι ο οίνος αλλά στην εποχή μας σπάνια είναι τα άκρατα! Τα περισσότερα νοθευμένα είναι. (για τους επισκέπτες: Κράνυμι=αναμιγνύω. Εξ ου και οι λέξεις “άκρατος”, “κρασί”, “κράμα”, “κράσπεδο”). Εμείς φταίμε που δεν τους κρά-ξαμε τότε…

    >madam sousou: Αγαπητή μανταμίτσα, δεν μαντέψατε σωστά. Θετική επιστήμη η σπουδή μας. Αγάπη για τη γλώσσα και την σωστή επικοινωνία η ενασχόληση με τους μαργαρίτες των συνελλήνων! ΑΠΟ ΕΞανέκαθεν! Στην υπΕρεσία της γλώσσας να’ουμ! Σωστές οι επισημάνσεις σας μανταμίτσα σουσου. Με το μπαρδόν για την διόρθωσις να’ουμ. Δεν θα ΞΑΝΑεπαναληφθεί! Για την μαντάμ δαχτυλογράφο σας παραδίνονται και ιδιαίτερα, να’ουμ… 😉

  14. NanaTsouma Says:

    Πρώτον το σωστό είναι “περιβαλλοντικός… μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων κ.λ.π.
    Ομως ο επιστήμονας λέγεται περιβαλλοντολόγος .

    Η μεγάλη πλάκα στα κανάλια είναι ότι τις υπηρεσίες τις λένε υπερεσίες!!!!
    Και ξέρετε αυτό δεν έχει να κάνει με γνώσεις γραμματικής…ότι πχ είναι η ψήφος και όχι ο ψήφος….
    έχει να κάνει με τον τρόπο που το λένε στο χωριό τους!!!!!

  15. ISTOLOGIO.GR Says:

    Να προσθέσω κι εγώ την παρατήρηση – ερώτησή μου:

    νομίζω πως λανθασμένα η λέξη “συγγραφέας” ακούγεται ως “συ-γκραφέας.

    Η σωστή πιστεύω εκφορά της είναι: “συν-γραφέας”.

    Δίκιο έχω?

  16. heliotypon Says:

    >Nana Tsouma: Σωστά τα λες. Η αντίρρησή μου είναι στο “περιβαλλοντολόγος'” που το εκφέρουν “περιβαντολόγος”. ‘Οσο για τις “υπερεσίες” κι αυτό σωστό. Στο χωριό έτσι το λένε και το πήραν μαζί τους όταν διορίστηκαν από τον βΟλευτή κουμπάρο! Να μας ζήσει η Κουτσοκώσταινα αδέρφια! ‘Ενας λαός δουλεύει και ιδρώνει για να τρέφει (σχεδόν) 1.300.000 όχι και τόσο εργαζόμενους, δημοσίους κουμπάρους, ξαδέρφους, βαφτιστήρια, κλπ. ΟΦΕΙΛΩ να κάνω μιά διάκριση: Εκπαιδευτικοί, δικαστικοί, γιατροί, νοσηλευτές και μερικές ακόμη κατηγορίες, που τους ζητώ συγνώμη γιατί μου διαφεύγουν (εντάξει, και οι δημοσιογράφοι της ΕΡΤ, Νανά αλλά όχι όλοι… Εσύ το ξέρεις) εξαιρούνται. Αυτοί δουλεύουν εξαντλητικά και άξιος ο μισθός τους.

    >ISTOLOGIO.GR: Πολύ σωστά το λες. ‘Ετσι προφέρεται. Επειδή, όμως, το “ν” βγαίνει λίγο ένρινο, δεν μπορεί να αποδοθεί αλλιώς αλλά συμβατικά με τα δύο “γ”.

  17. COLPOCOQUETTE Says:

    Pαντεβού στις στήλες του Ολυμπίου Διός όλοι παιδιά….

  18. COLPOCOQUETTE Says:

    Pαντεβού στις στήλες του Ολυμπίου Διός όλοι παιδιά….

  19. maya Says:

    μ’άρεσε. πέστα χρυσόστομε!!!
    καλό βράδυ γιατί τάπατε όλα που θυμάμαι. αν θυμηθώ κανένα άλλο, θα ΞΑΝΑεπανέλθω ΠΑΛΙ. οκ?
    χ

  20. silia Says:

    Μου επιτρέπεις ; Δεν έχει σχέση ίσως με τη γραμματική , αλλά μου ήρθε στο μυαλό , διαβάζοντας όλα αυτά τα ωραία πράγματα .
    “Εξ απαλών ονύχων” , δεν σημαίνει “Ακροθιγώς” , όπως συνήθως χρησιμοποιείται , αλλά απλά σημαίνει “από την πολύ μικρή ηλικία”…..
    ————————————————————-
    Και που είσαι ;…. Μου φαίνεται ότι στο έχω ξαναπεί …. Άλλαξέ το Χριστανέ μου αυτό το απαράδεκτο nick (Ψευδώνυμο …. εντάξει) . Έλεος δηλαδή …. Ακούς εκεί ….”heliotypon” …. δεν είναι κόσμιο …άλλαξέ το . Να , πως με λένε εμένα Silia και το μπλογκ μου Anna-Silia ; …Κάντο κι εσύ ….”καλλιγραφία” ….. (το ψευδώνυμο) .
    ——————————————–
    Άψογο …. (το ποστ για τα Ελληνικά) .

  21. heliotypon Says:

    >Colpocoquette: Δεν σε κατάλαβα. Για ποιό ραντεβού γράφεις;

    >Maya: Να ΞΑναεπανέλθεις ΠΑΛΙ. Χαρά μας.

    >Silia: Ναι, καλά το αναφέρεις. Το χρησιμοποιούν πολλοί με την έννοια του “ακροθιγώς” ενώ είναι φράση που λέει “εξ απαλών ονύχων τον λέοντα…” (δεν την έχω ακούσει ολόκληρη) εννοεί ότι το λιοντάρι το αναγνωρίζεις από τότε που είναι μικρό και έχει απαλά νύχια.
    Γιατί σε ενοχλεί το Heliotypon? Δεν είναι αρκετά πρωτότυπο; (…και δεν είμαι χριστιανός, αν δεν σε πειράζει :-). Ούτε στα λεξικά δεν υπάρχει! Το μουνί πάντα είναι καλλιγραφία (στην κυριολεξία). Αλλά δεν θα ήταν πρόσφορο ως ψευδώνυμο! Θα κοκκίνιζαν πολλοί όταν θα άφηνα σχόλια σε άλλα blogs. Τώρα κοκκινίζουν μόνο όταν με επισκεφθούν! Σας μερσούμε για τον καλό σας λόγο.

  22. spitogata Says:

    Εσύ άριστα αναφέρεις ορισμένα από τα λάθη που καθημερινά βιάζουν την “γλώσσα” μας!

    Ο μεγαλύτερος κίνδυνος νομίζω όμως πως είναι τα greeklish!
    Τείνουν να γίνουν η γλώσσα των νέων και εκτός web.

    Τέλος μια και είναι η παρθενική μου επίσκεψη στο blog σου…
    κάθε άλλο παρά κοκκίνισα. Απλώς εντυπωσιάστηκα από το βάθος…

  23. heliotypon Says:

    >spitogata: Ναι και τα greeglish είναι από τις σύγγρονες απειλές της γλώσσας. Δεν ξέρω αν είναι χειρότερη από την αγραμματοσύνη αλλα σίγουρα είναι απειλή. ‘Ισως αν αρνούμαστε να επικοινωνούμε σ’ αυτήν είναι ένας τρόπος άμυνας.

    Ευχαριστώ για την επίσκεψη και τον καλό σου λόγο.

  24. mafioza Says:

    Φοβερό ποστ. Με καλύπτεις απόλυτα. Τρελαίνομαι όταν ακούω να λένε κάτι τέτοια.

    Να μην επεκταθώ βέβαια στους στυλούς, στον ψήφο, στο “Δόξα το Θεό” (δοτική δεν κάνανε στο γυμνάσιο??), και σε πολλά άλλα τέτοια φρικιαστικά.
    Άμα θυμηθώ κι άλλα θα σου τα στείλω.

    Keep on!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: