Λογική vs. συναίσθημα…


‘Οσο θυμάμαι τον εαυτόν μου, ένας από τους κύριους στόχους μου ήταν να ερμηνεύσω και να καταλάβω τον κόσμο με βάση τη λογική.  Από μικρό παιδί ακόμη, προσπαθούσα να εξηγήσω των γονιών μου τη συμπεριφορά και αντιδράσεις με τη λογική και αυτό συχνά με έφερνε σε απόγνωση, αφού η λογική του μικρού παιδιού πολύ σπάνια συμπίπτει με αυτή του ενηλίκου. Συνέχισα να αναζητώ τη λογική με κάθε τρόπο, πιστεύοντας πως αυτή είναι που διέπει τον κόσμο και τη λειτουργία του. ‘Ομως, πολύ συχνά και ενώ είχα παγιώσει τις απόψεις μου με βάση τη δική μου λογική, βρισκόταν κάτι που μου παρουσίαζε τη λογική με ακόμη ένα πρόσωπο. Νέα στοιχεία, που αν δεν τα συμπεριλάβεις στον λογαριασμό η λογική είναι λειψή. Φυσικά, η λογική και η λειτουργία της, αν και συχνά απατηλή και με λανθασμένα συμπεράσματα, είναι, νομίζω, η βάση για τη λειτουργία του γνωστού μας, τουλάχιστον, κόσμου.

Η λογική, λοιπόν, πέραν από τις πολλές όψεις που έχει, επηρεάζεται σημαντικά και από τις προσωπικές ιδιομορφίες και την προσωπικότητα του προσώπου που σκέφτεται και προσπαθεί να δώσει απαντήσεις στα πολύπλοκα προβλήματα της ανθρωπότητας με βάση την ψυχρή λογική, όσο αυτή μπορεί να είναι ψυχρή και αντικειμενική. Είναι, νομίζω, εξαιρετικά δύσκολο να φτάσεις στην απόλυτη αντικειμενικότητα, έστω της λογικής που είναι κάτι σαν μαθηματική επιστήμη, ιδιαίτερα αφού αυτή η λογική “επιμολύνεται” τόσο συχνά από τόσες αστάθμητες παραμέτρους και ιδίως από το συναίσθημα. Είναι όμως ένας οδηγός, πολύ πιο σίγουρος και ασφαλής, όσο περισσότερο είναι απαλλαγμένος από συναισθηματικές “ουσίες” που νοθεύουν την λειτουργία της.

Απέναντι στη λογική έρχεται να σταθεί, ως ισότιμος αντίπαλος, το συναίσθημα. Το συναίσθημα που το αντιμετωπίζουμε σε κάθε μας κίνηση ή σκέψη και που συνήθως ανταγωνίζεται τη λογική, αυτήν που θεμελίωσε ο Αριστοτέλης, ο Descartes (Καρτέσιο τον λέμε στα Ελληνικά), o Leibniz  και άλλοι διανοητές. Το συναίσθημα, που δεν υπολογίζει σχεδόν ποτέ τα συμπεράσματα της ψυχρής μαθηματικής λογικής και που, συχνότερα απ΄ό,τι συμφέρει την ανθρωπότητα, υπαγορεύει τις περισσότερες από τις πράξεις των ανθρώπων. Σε αντίθεση με τα ζώα, που κινούνται από την καθαρή λογική του ενστίκτου, στον άνθρωπο το συναίσθημα προκαλεί, πολλές φορές, συμπεριφορές που στρέφονται εναντίον του ατόμου αλλά και του συνόλου. Το συναίσθημα μπορεί να παραπλανά, να φανατίζει, να αλλοιώνει τη λογική διαδικασία. Μπορεί να προκαλεί καταστροφές, όλεθρο και δυστυχία. Αλλά μπορεί και να προσφέρει ασύλληπτη ευχαρίστηση και ευωχία, μπορεί να εμπνεύσει μεγαλειώδη έργα τέχνης, μπορεί να γίνει κίνητρο εξαιρετικών πράξεων και επιτευγμάτων και, φυσικά, να διατηρήσει τη ζωή πάνω στον πλανήτη, όπως έχει κάνει για εκατομμύρια χρόνια.

Με ρωτάτε λοιπόν, τώρα, εσείς που διαβάζετε αυτές τις γραμμές:  “Ε, λοιπόν, τι μας τσαμπουνάς; Τι να προτιμήσουμε, τη λογική ή το συναίσθημα;” Αδέρφια, δεν υπάρχει μία απόλυτη απάντηση στο ερώτημα. ‘Οπως σε όλα τα πράγματα στον κόσμο, η ισορροπία, νομίζω,  είναι ο πιο πρακτικός και πιο τίμιος δρόμος.  Η ισορροπία, αυτή που ταιριάζει καλλίτερα στον καθένα μας. Χωρίς ακρότητες, χωρίς φανατισμούς και χωρίς περιχαρακωμένες θέσεις.  Ας ανοίξουμε πόρτες και παράθυρα, να μπουν ιδέες, να φυσήξει καθαρός αγέρας, να κινήσει το μυαλό μας αλλά και να φέρει και νέες ευωδιές στην καρδιά  μας.

Σκέψεις σκόρπιες πάλι. ‘Οπως μου ήρθαν σας τις γράφω…

5 Responses to “Λογική vs. συναίσθημα…”

  1. Με νόημα Says:

    Οι σκέψεις που γράφονται …όπως έρχονται, είναι εκείνες που πραγματικά αξίζουν, γιατί δέν είναι προμελετημένες, χτενισμένες και αναπλασμένες.
    Η λογική με αντίπαλο το συναίσθημα, όπως λές και σύ, απασχόλησε και απασχολεί φιλόσοφους, συγγραφείς, ποιητές και γενικά ανθρώπους του πνεύματος για πολλούς αιώνες, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, αφού δέν κατάφεραν να ατα συμβιβάσουν.
    Όμως, δέν θάταν η ζωή μας πολύ μονότονη και χωρίς εξάρσεις, άν κάθε ενέργεια είχε βάση μόνον την λογική;
    Δέν θάταν η ζωή μας άδεια χωρίς συναίσθημα, τρέλλες, αυτοσχεδιασμούς, και παραλογισμούς;
    Πόσο άραγε θα αυξάνονταν οι αυτοκτονίες χωρίς την μία απο τις δύο αυτές καθαρά ανθρώπινες ιδιότητες;
    Η μητέρα φύση, που είναι αλάνθαστη, έχει με σοφία ορίσει αυτές τις δύο δυνάμεις να κυλούν σε παράλληλες κύτες, χωρίς να σμήγουν. Απλά πότε πλησιάζουν, σχεδόν αγγίζουν, και πότε απομακρύνονται.

  2. despinarion Says:

    Πολυ σωστα, αυτο που λεμε εμεις λογικη δεν ειναι κατι στατικο. Ειναι δυναμικη διαδικασια που υπεισερχεται το συναισθημα. Το ποσοστο σε καθε ανθρωπο αλλαζει. Αλλο ειναι η λογικη των μαθηματικων ακολουθιων η ψυχρη και στεγνη. Επομενως δεν τιθεται θεμα, τι να προτιμησει κανεις. Το κραμα λογικης-συναισθηματος το κουβαλαμε μεσα μας.

  3. Νίκος Says:

    Αγαπητοί φίλοι, θα είμαι σύντομος:

    Προσωπικά διδάσκω τους μαθητές μου να επιστεύονται το συναίθημά τους περισσότερο από την λογική τους, μέχρις ότου την καλλιεργήσουν αρκετά, και με καλλούς δασκάλους, οπότε και θα είναι σε θέση να εμπλουτίσουν την προσληπική – και αναλυτική – τους ικανότητα. Δεν υπάρχει, βέβαια αμφιβολία ότι το συναίσθημα συχνά είναι στρεβλωμένο, και ο μεγάλος υπεύθυνος είναι ο καλλιεργούμενος ή άλλος φόβος. Σε κάθε περίπτωση η σύγκρουση λογικής και συναισθήματος δημιουργεί ανισορροπίες, ενώ η συνλειτουργία τους είναι ό,τι καλύτερο.

  4. heliotypon Says:

    >Με νόημα: Αυτό ακριβώς λέω κι εγώ. Πιστεύω σε μια ισορροπία λογικής και συναισθήματος, που όμως είναι πολύ λεπτή και πολύ εύκολα ανατρέπεται εις βάρος της μιάς ή της άλλης πλευράς. Κι εγώ που είμαι (υποτίθεται) τέρας λογικής στη ζωή μου, έχω κάνει πολλές τρέλλες που τις υπαγόρευσε το συναίσθημα. Ποιό συναίσθημα δεν έχει σημασία…

    >Despinarion: Το μέτρο που ήταν από μόνο του αξία για τους αρχαίους φιλοσόφους, εξακολουθεί να υπάρχει, όχι τόσο μεγάλη αξία πλέον για πολλούς, αλλά κάθε μέρα αποδεικνύεται η αιώνια αξία του.

    >Νίκος: Πολύ σωστή βρίσκω τη στάση σου απέναντι στους μαθητές σου. Χαίρομαι ιδιαίτερα γιατί ένας δάσκλαλος ξεφεύγει από το τυπικό μάθημα για να δώσει πιό ουσιώδη νοήματα στα παιδιά.

  5. madprofessorus Says:

    κ τα δύο χρειάζονται τελικά,όσο μπορείς να τα έχεις σε ισορροπία,κάποιες στιγμές στη ζωή μας χρειάζεται η λογική,κ κάποιες άλλες το συναίσθημα.αν χρησιμοποιούμε μόνο το ένα από τα δύο τότε η ζωή μας δε θα είναι κ τόσο καλή…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: