Ο Φασισμός της Ασάφειας (Νίκου Δήμου)


Αρκετές φορές έχω γράψει για τον συγγραφέα και φιλόσοφο Νίκο Δήμου. Θεωρώ το μυαλό του ένα από τα καθαρότερα στην Ελλάδα, ανεξάρτητα με το εάν συμφωνώ πάντα με όσα γράφει. Βρήκα σχετικά πρόσφατα ένα κάπως παλιό βιβλίο του (του 1984) με τίτλο “Οι Νέοι ‘Ελληνες” (Εκδόσεις Νεφέλη). Πρόκειται για συλλογή δημοσιευμάτων του, που παραμένουν διαχρονικά. ‘Ενα από αυτά είναι το περί ασάφειας. Το μεταφέρω εδώ ατόφιο (Κείμενα του Νίκου Δήμου μεταφέρω εδώ με την άδειά του). Νομίζω ότι το κείμενο είναι πάντα επίκαιρο, όσο οι πολιτικοί μας (αλλά και οι δημοσιογράφοι, οι “διανοούμενοι”, συνδικαλιστές και άλλες ομάδες δημοσίων φαφλατάδων”)  συνεχίζουν να αρθρώνουν “ξύλινο” λόγο. Λόγο που δεν λέει απολύτως τίποτε, λόγο με ασαφή νοήματα, αοριστίες και κοσμητικά (θετικά ή αρνητικά). Τους ακούμε κάθε μέρα να μολύνουν την ακοή μας και την όρασή μας…

Αν ο λαός αυτός πρέπει κάποτε να μορφωθεί, χρειάζεται σαφήνεια.

Αν ο λαός αυτός πρέπει κάποτε να μάθει να επικοινωνεί… Αν η τέχνη θέλει να αποκτήσει κοινό… ‘Αν το κράτος θέλει κάποτε να διοικήσει σωστά… ‘Αν οι πολίτες θέλουν κάποτε να διοικηθούν σωστά… χρειάζεται σαφήνεια.

Η ΑΣΑΦΕΙΑ είναι η μεγαλύτερη πληγή αυτής της χώρας. Είναι το Νοητικό Νέφος που κουβαλάμε μέσα στα κεφάλια μας.

Ελάχιστοι νεοέλληνες είναι σε θέση να εκφράσουν με απλά λόγια ένα απλό νόημα. Αλίμονο δε όταν πρέπει να εκφράσουμε ένα σύνθετο νόημα. Εκεί συνθηκολογούμε πριν πολεμήσουμε. Κι όμως κάποτε αυτή η χώρα ήταν το λίκνο της σωστής, μετρημένης, γεωμετρικής έκφρασης!

Η μεγαλύτερη ένδειξη της σημερινής μας παρακμής είναι η νεοελληνική μετάφραση ενός αρχαιοελληνικού κειμένου. ‘Αν μάλιστα είναι αντικριστά στο βιβλίο (όπως στις περισσότερες εκδόσεις), η αντιπαράθεση είναι εκρηκτική. Από τη μία πλευρά το αρχαίο κείμενο: διαμάντι φωτεινότητας, καθαρότητας και σαφήνειας. Από την άλλη, η νεοελληνική μετάφραση: βούρκος ακατανοησίας, τέλμα δυστοκίας, μνημείο ασάφειας.

Τελικά είναι πιο εύκολο να καταλάβεις τα αρχαία (που δεν διδάχτηκες ποτέ σωστά) από ότι τη σημερινή σου γλώσσα.

Μήπως οι μεταφράσεις από ξένα κείμενα; Οι περισσότερες δεν διαβάζονται! Δεν είναι επειδή οι μεταφραστές δεν ξέρουν ξένες γλώσσες: Ελληνικά δεν ξέρουν!

Ανάθεμα στο σχολείο και στο εκπαιδευτικό σύστημα που μας μόλυναν κάποτε (και μολύνουν ακόμη!) το φρέσκο παιδικό μυαλό, με την “έκθεση ιδεών” και τα “νεοελληνικά αναγνώσματα”!

Ανάθεμα στη σύγχυση ανάμεσα στη σωστή έκφραση και στη λογοτεχνική έκφραση. Λόγος σαφής δεν σημαίνει κοσμητικά επίθετα και αισθητικές παρομοιώσεις! ‘Ισα-ίσα! Αυτά τα καρκινώματα είναι ο θάνατος της καίριας γλώσσας!

Τα σχολεία μας παράγουν χιλιάδες (κακούς) λογοτέχνες, αλλά ελάχιστους ανθρώπους που να μπορούν να σκεφθούν και να εκφραστούν σωστά.

Γιατί βέβαια το κακό αρχίζει με τη σκέψη. Το αυταρχικό και δογματικό εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν ακονίζει την κρίση, απλώς φορτώνει τη μνήμη.

Οι δυστυχείς εκπαιδευτικοί -απαίδευτοι και άμουσοι οι περισσότεροι- αναπαράγουν αυτά που διδάχτηκαν  (στη γεννήτρια του νοητικού νέφους, Ανώτατη Παιδεία μας) και αυτά που το πρόγραμμα τους υποχρεώνει να διδάξουν.

Αποτέλεσμα: βγαίνουν οι μαθητές με ένα κεφάλι πηγμένο με (άχρηστες) γνώσεις, αλλά με τις βασικές τους ικανότητες -όχι απλώς παραμελημένες- ευνουχισμένες!…

Κρίση, ευαισθησία, και επικοινωνία. Αυτές τις ικανότητες ας μπορούσε να καλλιεργήσει η παιδεία – κι ας μη μάθαιναν οι νέοι ούτε ένα όνομα, ούτε έναν τύπο, ούτε μία ημερομηνία.

Αλίμονο, ούτε η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση ούτε η νέα παιδεία άλλαξαν τίποτα!

Στη χώρα της ημιμάθειας, η ασάφεια είναι βασιλιάς. Μην μπορώντας να διακρίνουμε τη δυσκολία του περιεχομένου, από την ανικανότητα στην έκφραση, θεωρούμε τους ασαφείς ως βαθείς.

Λάθος τραγικό! Κανένας μεγάλος δεν ήταν ασαφής. Αντίθετα: όσο μεγαλύτεροι τόσο σαφέστεροι, διαυγέστεροι, φωτεινότεροι.

Εμείς όμως τη μόνιμη σύγχυση που κουβαλάμε στο κεφάλι μας παιδιόθεν, την αναγορεύσαμε πολιτιστική αξία. Και να λοιπόν ταινίες ασαφείς και βιβλία ακατάληπτα και κριτικές γρίφοι και επικεφαλίδες θεοσκότεινες. Προϊόντα ψεύτικης, μη-αυθεντικής κουλτούρας. Προϊόντα ανθρώπων που δεν μπορούν να αρθρώσουν δυό σωστές λέξεις. Τους οποίους θαυμάζουμε, τιμούμε και συζητούμε – διότι κανείς μας δεν έχει το θάρρος να πει (κατά το “ο βασιλιάς είναι γυμνός”): “Καλέ αυτοί είναι ξεβράκωτοι!”.

Κυνηγήστε την ασάφεια ό,που την βρείτε! Είναι μιά από τις χειρότερες μορφές φασισμού. Αποσυνδέει και αλλοτριώνει τους ανθρώπους, τους αποξενώνει από την πηγή της σκέψης, τους αποδυναμώνει σαν πολίτες. Η Δημοκρατία βασίζεται στην επικοινωνία. Η Ασάφεια είναι δεκανίκι της Ολιγαρχίας.

Και κυρίως: μην πιστεύετε αυτούς τους “δημοκράτες”, τους “προοδευτικούς”, που με την έκφρασή τους περιφρονούν το λαό, τον οποίο τάχα θεοποιούν. Είτε δεν μπορούν να επικοινωνήσουν (οπότε είναι ανίκανοι δημιουργικά), είτε δεν θέλουν (οπότε είναι ολιγαρχικοί και αριστοκράτες). Και στις δύο περιπτώσεις είναι ανάξιοι να παριστάνουν τους φωτισμένους. Γιατί από το φως, μόνο φως εκπορεύεται! Ποτέ σκοτάδι!

7 Responses to “Ο Φασισμός της Ασάφειας (Νίκου Δήμου)”

  1. ViSta Says:

    Συμφωνώ και προσπαθώ να συμμορφωθώ… γιατί δυστηχώς και εγώ έτσι με έμαθαν να μιλώ.., με γρίφους και παραφράσεις. Καλησπέρα🙂

  2. ViSta Says:

    “δυστυχώς”… όχι μόνον με γρίφους παρά και ανορθόγραφα😉

  3. ria Says:

    προσπαθούμε, ομως, σήμερα, που κατανοούμε το πρόβλημα κάτι να διορθώσουμε;
    να γίνουμε πιο σαφείς; να μιλάμε πιο σωστά; να γράφουμε πιο ορθογραφημένα;
    εντάξει, είμασταν παιδιά, δεν ξέραμε. μετά, μεγαλώνοντας τι κάναμε για να αλλάξουμε; τίποτα.

    το πρόβλημα της ελλάδος είναι η αδυναμία μας να αλλάξουμε. η ραθυμία μας, η βόλεψή μας…

    η γερμανική ή η αγγλική γλώσσα δεν ειναι πιο σαφείς γλώσσες από την ελληνική. οι άνθρωποι κάνουν τη διαφορά, όχι οι γλώσσες ή ο τρόπος έκφρασης. η νοοτροπία και το ήθος…

  4. menia Says:

    πολύ σωστός ο Νίκος Δήμου…συμφωνώ κι επαυξάνω!
    όντας ακόμα στο σχολείο γνωρίζω από πρώτο χέρι πόσο ενθαρρυνόμαστε να απομνημονεύουμε και να κάνουμε πασαλείμματα, παρά να μαθαίνουμε χρήσιμα και ουσιώδη πράγματα…είναι θλιβερό…
    αλλά ο καθένας μπορεί να επιλέξει να μορφωθεί σωστά κι εκτός σχολείου…δεν αναφέρομαι στα φροντιστήρια…αλλά όποιος θέλει έχει την δυνατότητα να μορφωθεί διαβάζοντας σωστά βιβλία, παρακολουθώντας σωστές ταινίες…δε λέω, δύσκολο να τα βρεις γτ είναι ελάχιστα…αλλά αν έχεις θέληση και αγαπάς τη γλώσσα θα τα καταφέρεις…
    ας κάνουμε μια προσπάθεια λοιπόν.
    τα χαιρετίσματα μου…
    ω! και τα καθιερωμένα φιλάκια!🙂

  5. heliotypon Says:

    >vista: Εσύ δικαιολογείσαι, αφού είσαι Ελληνάκι της διασποράς και όλη μέρα ακούς και διαβάζεις ξένη γλώσσα. Ετούτοι που είναι εδώ δικαιολογούνται;

    >ria: Νομίζω ότι ο λόγος της εκτεταμένης ασάφειας είναι ότι αυτή η γλώσσα επικρατεί στη χώρα. Οι πολιτικοί, οι δημοσιογράφοι, οι συνδικαλιστές και σχεδόν όλοι όσοι μιλούν ή γράφουν δημοσίως, χρησιμοποιούν την ίδια ασαφή γλώσσα. Και έτσι διαδίδεται αυτό το είδος της “έκφρασης”… Αν ακούγαμε όλη μέρα π.χ. Αφγανικά έχεις αμφιβολία ότι στο τέλος θα μιλούσαμε όλοι Αφγανικά;

    >menia: Το χάλι μας είναι αποτέλεσμα έλλειψης παιδείας. Η παιδεία ξεκινά από το σπίτι, συνεχίζεται στο σχολείο και μετά στα ΑΕΙ και στην κοινωνία. Τα ακούσματα και οι διδαχές που παίρνουμε εκεί μας οδηγούν. Δεν είναι εύκολο να αλλάξεις χαρακτήρα που σου σφυρηλατήθηκε επί δεκαετίες! Αν υπήρχε π.χ. σχολή γονέων και αν οι εκπαιδευτικοί ήσαν φωτισμένοι άνθρωποι (ελάχιστοι μόνο είναι σήμερα, πιο παλιά κάπως περισσότεροι) θα είχαμε άλλους χαρακτήρες, ως λαός.

  6. menia Says:

    σίγουρα…δυστυχώς οι σωστοί εκπαιδευτικοί είναι ελαχιστότατοι!!! μα αναρωτιέμαι…δεν τους ελέγχουν καθόλου πριν τους διορίσουν??? το 90% είναι “βαρεμένοι”…(μας έχουν τύχει από “ματάκηδες” και “πέφτουλες” μέχρι αθυρόστομους και αδιάφορους…τα πάντα όλα!) φτάνω σε σημείο να απορώ όταν ένας καθηγητής μου είναι κανονικός άνθρωπος…μία στις τόσες δηλαδή!

  7. heliotypon Says:

    >menia: Δεν ξέρω τι κάνουν οι εκπαιδευτικοί τώρα. Άνθρωποι είναι κι αυτοί και θα υπάρχουν και σκάρτοι ανάμεσά τους. Τώρα, αν οι περισσότεροι είναι σκάρτοι, αυτό είναι πολύ ανησυχητικό για την σημερινή κοινωνία…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: