Οικιακός εξοπλισμός των προγόνων…


Τα χρόνια πέρασαν, η οικονομία άνθισε  (χάρη στα δάνεια) και ίσως λίγοι γνώρισαν ή θυμούνται τον οικιακό εξοπλισμό του (όχι και τόσο μακρυνού) παρελθόντος.  Θα με ρωτήσετε, γιατί σας τα περιγράφω όλα αυτά. Δεν ξέρω, αλλά αν οι προβλέψεις κάποιων οικονομολόγων πραγματοποιηθούν, ίσως γυρίσουμε σε τέτοιου είδους εξοπλισμό, μέχρι να ξαναστηθούν ντόπιες βιομηχανίες παραγωγής οικιακού εξοπλισμού. Πάντως καλό είναι να γνωρίζουμε πώς ζούσαν οι παλιότερες γενιές και να είμαστε και λίγο ευχαριστημένοι που έχουμε, τουλάχιστον, τις στοιχειώδεις ανέσεις.  Βέβαια ας θυμόμαστε ότι σε πολλά μέρη του κόσμου δεν έχουν ούτε αυτά που βλέπετε στις φωτογραφίες…

‘Εχουμε και λέμε, λοιπόν:

¨Βρυσούλα”

Εγκατάσταση παροχής  …τρεχούμενου νερού. Πλύσιμο πιάτων, χεριών, προσώπου, κλπ με τη Βρυσούλα γινόταν, που όμως χρειαζόταν συνεχώς να γεμίζει από την στάμνα  ή άλλο σκεύος.

Το “πλυντήριο” της γιαγιάς. Ξύλινη ή από λαμαρίνα. Μέσα διάφορα βοηθητικά εργαλεία.

Η κλασσική σκάφη. Το “πλυντήριο” των γιαγιάδων. Μπουγάδα με το χέρι και πράσινο ή άσπρο σαπούνι (δεν υπήρχαν άλλα απορρυπαντικά). Από τις σκληρότερες δουλειές της νοικοκυράς που δεν είχε “δούλες” (έτσι έλεγαν τις οικιακές βοηθούς) ούτε “παραδουλεύτρες”. Συχνά η σκάφη χρησίμευε και ως …μπανιέρα, μιά και τα περισσότερα σπίτια δεν διέθεταν τις σημερινές λουτρικές εγκαταστάσεις και το μπάνιο δεν ήταν και καθημερινή συνήθεια. Κάθε Σάββατο και αν…

Το ¨βαποράκι”. Σίδερο με κάρβουνα.

Πριν αποκτήσουν σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο (πολλές περιοχές συνδέθηκαν την δεκαετία του 1970) δεν είχαν άλλο τρόπο να σιδερώνουν τα ρούχα οι νοικοκυρές, από το βαποράκι. Τα ξυλοκάρβουνα χώνευαν στο εσωτερικό του σκεύους και θέρμαιναν την πλάκα.

Ο …πρόγονος του ψυγείου πάγου. Το φανάρι.

Το φανάρι (έμοιαζε με το φανάρι που χρησιμοποιούσαν στα καΐκια, και όχι μόνο).  Οι σίτες εμπόδιζαν τα έντομα να πλησιάσουν τα φαγητά και ο διερχόμενος αέρας δημιουργούσε κάπως καλλίτερες συνθήκες διατήρησης από τον στάσιμο αέρα του ντουλαπιού. Ο χρόνος διατήρησης δεν πρέπει να ξεπερνούσε τις μερικές ώρες, άντε ένα 24ωρο!

Ψυγείο πάγου. Η …εξέλιξη!

Το ψυγείο πάγου ήταν η επανάσταση! Παγοποιεία υπήρχαν πολλά (λίγα υπάρχουν ακόμη, αλλά για άλλους σκοπούς) σε όλη τη χώρα. Οι διανομείς γύριζαν με ένα φορτηγάκι ή καροτσάκι που έσπρωχναν με τα χέρια και άφηναν, συνήθως, ένα τέταρτο της κολώνας (τόσο χωρούσε). Το νερό έβγαινε παγωμένο από το ντεποζιτάκι που υπήρχε στο εσωτερικό τους, αλλά η θερμοκρασία στον θάλαμο δεν πρέπει να ήταν χαμηλότερη από 10-12 βαθμούς C, στη καλλίτερη περίπτωση…

Αιγινήτικο κανάτι: Εναλλακτικός τρόπος ψύξης του νερού…

Πριν ακόμη την εμφάνιση του ψυγείου πάγου (αλλά και μετά) ήταν σε χρήση το Αιγινήτικο κανάτι για να δίνει δροσερό νερό. Η μέθοδος βασίζεται στην αρχή της φυσικής ότι όταν ένα υγρό εξατμίζεται απορροφά θερμότητα. Τα κανάτια ήταν από πορώδες υλικό (πηλό) που επέτρεπε μιά μικρή ποσότητα νερού να βγαίνει στην εξωτερική επιφάνεια του κανατιού. ‘Ετσι το κανάτι “ίδρωνε” και το τοποθετούσαν σε σημεία με ρεύμα αέρα (συνήθως στα πρεβάζια των παραθύρων). Ο αέρας προκαλούσε εξάτμιση και η εξάτμιση έριχνε τη θερμοκρασία στο εσωτερικό του κανατιού και το νερό απλώς δρόσιζε κάπως ώστε να πίνεται.

Η λάμπα πετρελαίου

‘Οπου δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα υπήρχαν οι λάμπες πετρελαίου. Σε μερικές ταβέρνες χρησιμοποιούσαν και λάμπες “Λουξ” που λειτουργούσαν με υγραέριο και έβγαζαν ένα πολύ λαμπρό φως (σήμερα τις χρησιμοποιούν στις ψαρόβαρκες γρι-γρι για να προσελκύουν τα ψάρια). Η λάμπα είχε το φυτίλι του οποίου η μία άκρη ήταν βυθισμένη στο πετρέλαιο που βρισκόταν μέσα στο δοχείο. Σηκώνοντας το φυτίλι με τον χειρισμό μιά ροδέλλας δυνάμωνε η ένταση του φωτός, αλλά υπήρχε ο κίνδυνος να σπάσει το γυαλί από τη υψηλή θερμοκρασία. Πολλοί διαπρεπείς επιστήμονες των περασμένων γενιών διάβαζαν στο φως του πετρελαίου ή του κεριού που τότε δεν ήταν αξεσουάρ πολυτελών εστιατορίων, αλλά αναγκαίο για τον φωτισμό είδος.

Γκαζιέρες και καμινέτα

Το μαγείρεμα γινόταν με γκαζιέρες που έκαιγαν πετρέλαιο ή βενζίνη (σπανιότερα). ‘Ηταν πολύπλοκα εργαλεία που οι νοικοκυρές ήταν απόλυτα εξοικειωμένες μαζί τους. Τρομπάριζαν αέρα μέσα στο δοχείο του καυσίμου, ώστε αυτό να ανεβαίνει στον καυστήρα. Συχνά βούλωναν και υπήρχαν ειδικά βελονάκια για το ξεβούλωμά τους. Υπήρχαν και οι φουφούδες, μιά κατασκευή παρόμοια με το μαγκάλι, αλλά με σχάρα για να τοποθετείται η κατσαρόλα. Ο καφές ή τα αφεψήματα ψήνονταν στα καμινέτα που έκαιγαν μπλε οινόπνευμα. Το γκαζάκι δεν υπήρχε τότε και μόνο τα σχετικά πλούσια νοικοκυριά είχαν σύνδεση με το φωταέριο. Πολυτέλεια ήταν και οι στόφες, οι κουζίνες με ξύλα που διέθεταν και φούρνο. Τα φουρνιστά τα έστελναν στον γειτονικό φούρνο, που δούλευε σε φοβερούς ρυθμούς τις κυριακές που ο κόσμος έτρωγε κρέας ψητό, με μακαρόνια, κριθαράκι ή πατάτες.

Μαγκάλι: Η θέρμανση του φτωχού…

Μη φανταστείτε πως το μέσο σπίτι διέθετε κεντρική θέρμανση. Βέβαια και στα σημερινά που την διαθέτουν διακοσμητική είναι, αφού το πετρέλαιο έχει γίνει χρυσάφι!  Πάντως η θέρμανση με μαγκάλι ήταν φτηνή, αλλά χωρίς μεγάλη εμβέλεια. Στη μέση του δωματίου έμπαινε το μαγκάλι με τα ξυλοκάρβουνα για αρχή και τον “πυρήνα” (μιά σκόνη από τα κουκούτσια της ελιάς). Δημιουργούσε χόβολη μέσα στην οποία έψηναν καφέ και επάνω από το μαγκάλι έψηναν κανά κοψίδι ή φέτες ψωμί. Συχνά τα “αχώνευτα” ξυλοκάρβουνα καίγονταν ελλιπώς με αποτέλεσμα την έκλυση CO (μονοξειδίου του άνθρακα) που σκότωνε ολόκληρες οικογένειες! Βέβαια υπήρχαν και οι ξυλόσομπες, οι σόμπες με κάρβουνα καθώς και οι σόμπες πετρελαίου, αργότερα αυτές. Κεντρική θέρμανση διέθεταν τα πλουσιόσπιτα, αλλά καύσιμη ύλη ήταν το ξύλο ή το κάρβουνο και κάποιος (συνήθως το υπηρετικό προσωπικό) έπρεπε να κατεβαίνει, κάθε τόσο, στο υπόγειο να τροφοδοτεί τη φωτιά.

Υπήρχαν κι άλλες διαφορές στις ευκολίες, αλλά δεν έχει νόημα να μιλάμε π.χ. για ηλεκτρονικά και μέσα διασκέδασης, γιατί αυτά ήταν πολυτέλειες!

23 Responses to “Οικιακός εξοπλισμός των προγόνων…”

  1. Afrikanos Says:

    ε-ε-εεεεερχονται!😉

  2. armenaki Says:

    Τι θέλεις να πεις ότι θα πούμε το νερό-νεράκι ή θ’αναγκαστούμε να ζήσουμε στα βουνά και στα λαγκάδια!
    Τότενες που το νερό ήταν άφθονο το ξόδευαν με μεγάλη φειδώ οι γονείς μας απο τότε που μπήκε η βρύση στα σπίτια μας τρέχει άφθονο μαζί και όλα τα υπόλοιπα που έφερε ο πολιτισμός!

    Τουλάχιστον θα’χουμε δίκτυο?
    στα σήματα μόρσ δεν είμαι καλή:))

    Φιλιά θαλασσινά για καλό μήνα!

  3. Georgina Kassavetes Says:

    Όλα αυτά τα εργαλεία τα θυμάμαι σε χρήση. Είμαι μικρή αλλά είμαι “προνομιούχα” τελικά! Την επιτοίχια βρυσούλα τη λέγαμε νεροχύτη ή νιπτήρα. Όταν βγήκαν οι πλαστικές ο μπαμπάς μου πήγε και πήρε μια κίτρινη και καφέ κάνουλα και την κρέμασε στο ίδιο καρφί στον τοίχο του σπιτιού μας έξω στην αυλή κάτω από τον ίσκιο της κληματαριάς. Εκεί καλλωπίζονταν κάθε πρωί! Τη γέμιζε ζεστό νερό με το “γκιούμι” και έριχνε τις ξούρες του και περιποιούνταν το μουστάκι του. Στο φως του ήλιου το αδιάκριτο από κάτω. Ο νους μου είναι γεμάτος εικόνες μιας γραφικής εποχής και ήμουν παιδί το ’80! Τότε μελαγχολούσα. Τώρα καμαρώνω για τον πλούτο αυτό της μνήμης μου.
    Μου άρεσε τούτο το flash back !

  4. Anonymous Says:

    το μόνο που δεν θα αντέξω να μου λείψει είναι το πλυντήριο ρούχων.
    ξέχασα παλιά υπήρχαν και οι γυναίκες που έπλεναν στα σπίτια.
    μπορεί το επάγγελμα να ανοίξει πάλι………
    φιλιά και καλό μήνα
    Μαρια/Σοκακτσού

  5. Anonymous Says:

    δεν καταλαβαίνω γιατί βγαίνω στα σχολια ανωνυμη στο wordpress
    Μαρία

    • heliotypon Says:

      Νομίζω πρέπει να βάλεις όλα τα στοιχεία που σου ζητάει: Ψευδώνυμο, e-mail και URL του blog σου, αν έχεις ή όποιουδήποτε ιστότοπου έχεις. Αν θέλεις στείλ’τα μου με e-mail να δοκιμάσω…

  6. Afrikanos Says:

    Γεωργίνα (ή Τζωρτζίνα🙂 ) εσείς το λέγαται “γκιούμι”, εμείς “γιγούμι”!🙂

    Τελικά οι αναμνήσεις αυτές μας γεμίζουν…:)

  7. xristin Says:

    Βρήκα και εγώ ένα σίδερο με κάρβουνα στα παλιό σπίτι της οικογένειας και το έχω κοτσάρι σε περίοπτη θέση.
    Δίνει μια άλλη πινελιά στον χώρο και φέρνει θύμισες σε όσους έχουν προλάβει αυτά τα χρηστικά αντικείμενα άλλης εποχής.

  8. vad Says:

    όλα τα προλαβα,άσε,αλλη εποχη!Βεβαια οι απόψεις του τυπου “εκει θα γυρισουμε” … παραειναι υπρβολικές,ας τις εχουν υπόψη τους όμως οι εκ συστήματος γκρινιάρηδες,που τωρα με την κριση στερούνται τα εξτρά μπερεκέτια μιας υπερβολικά πολυέξοδης εποχής και γκρινιάζουν γι αυτο,τη στιγμη που αλλοι κανουν το σκατό τους παξιμάδι κι αλλοι,ακομα χειρότερο,λόγω ανεργίας ούτε σκατό δε βγάζει ο κώλος τους…
    -Τις φωτογραφίες σου τις “κλεβω”,θα μου χρειαστούν:).ειδικά την πρωτη,τη φουσκινα(έτσι τη λέγαμε),την ψάχνω χρόνια…
    -Ακόμη,με την άδειά σου,θ’αναδημοσιευσω την αναρτησh σου στο fb….
    Nα είσια καλά,Καλό μήνα…

  9. μαρία Says:

    κάνω δοκιμή , μην με λάβεις υπόψη σου.

  10. http://sokaktsou.blogspot.gr/ Says:

    επανάληψη
    συγνώμη ε

  11. heliotypon Says:

    >Afrikanos: Να δούμε πότε…

    >armenaki: Δεν θέλω να πω κάτι τέτοιο. Απλώς να επισημάνω και να θυμίσω τις δύσκολες εποχές που πέρασαν προηγούμενες γενιές. Το πισωγύρισμα σ’ αυτές τις “ανέσεις” θα ήταν σήμερα συνώνυμο με άφατη δυστυχία για όλους μας. ‘Ομως πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι οι παραγωγικές μας επιδόσεις δεν δικαιολογούν το επίπεδο της χλιδής που ακόμη διαθέτουμε και που, βαθμιαία, μας εγκαταλείπει. Το πού ακριβώς θα σταματήσει ο κατήφορος δεν το ξέρω, αλλά οι χοντρές καταναλώσεις πρέπει να περιοριστούν. Τουλάχιστον ας ενισχύσουμε ό,τι Ελληνικό κι ας γυρίσουμε την πλάτη στα εισαγόμενα… Ας ξεχάσουμε εισαγόμενα ρούχα, καλλυντικά, αξεσουάρ, τρόφιμα, απορρυπαντικά κ.α. Ας ξεχάσουμε διακοπές σε εξωτικούς προορισμούς. Η Ελλάδα διαθέτει εκπληκτικά μέρη που ακόμη δεν έχουμε επισκεφτεί.

    >Georgia Kassavetes: Χαίρομαι που σου άρεσε. Αν έχεις ζήσει τη
    βρυσούλα θα πρέπει να έχεις γνωρίσει και πολλά από τα άλλα είδη…

    >μαρία: Τα κατάφερες! Ναι, ήταν οι “πλύστρες”, που το επάγγελμά τους είχε λάβει και απαξιωτική έννοια και χρησιμοποιούνταν και ως βρισιά, όπως το “λούστρος”…

    >xristin: ‘Εχω κι εγώ ένα, δώρο φίλου… Το έχω “κοτσάρει” στο τζάκι…

    >vad: Ελεύθερη η κλοπή. ‘Αλλωστε κι εγώ κλεμένα τα έχω, από άλλους ιστοτόπους. Αρκεί να βάλεις στο Google το όνομα και images και σου βγάζει ό,τι θέλεις. Η γκρίνια είναι κι αυτή, μαζί με άλλα, εθνικό σπορ….

  12. ria Says:

    έχω αργαλειό. και ρόκα και σφοντύλι και αδράχτια πολλά. και το πιο ωραίο είναι ότι ξέρω και να υφαίνω και να γνέθω!

  13. heliotypon Says:

    >ria: ‘Εχω δει να κάνουν ρόκα και να βγάζουν νήμα από μιά μπάλα μαλλί πάνω σ’ ένα ραβδί, αλλά δεν έχω καταλάβει πώς γίνεται. Κάπως το έστριβαν και το τύλιγαν σ’ ένα εργαλείο (μάλλον το σφοντύλι πρέπει να ήταν αυτό, γιατί είχε ένα μικρό σφόνδυλο στη βάση). Το αδράχτι πρέπει να είναι του αργαλειού εργαλείο. Η ρόκα τότε τι είναι;

    Τι θα έλεγες να μας έκανες ένα μαθηματάκι, αναρτώντας φωτογραφίες των διαφόρων εργαλείων και περιγράφοντας τη διαδικασία;
    ΥΓ: Κανά blue jean μπορώ να κάνω στον αργαλειό;🙂

  14. ria Says:

    ρόκα είναι το πράγμα που βάζεις το μαλλί και το τραβάς, το στρίβεις και το κάνεις κλωστή. αδράχτι είναι αυτό που τυλίγει το μαλλί όταν το κάνεις κλωστή και το σφονδύλι είναι το βαρυ που έχει κάτω το αδράχτι για να μπορεί να στρίβει.

    στον αργαλειό κάνεις βελέντζες, που έχουν φλόκους, κάνεις κουρελούδες, κάνεις υφαντά σεντόνια. ΄για μπλουτζίν, δε νομίζω να μπορείς.

    πρέπει να τα φωτογραφίσω το καλοκαιίρι στο εξοχικό τα έχω και θα κάνω ανάρτηση… ωραία ιδέα!

  15. Anonymous Says:

    Α δεν ξέρω για σένα πάντως εγώ τις ανέσεις τις έχω ξεχάσει εδώ και καιρό -και εδώ που τα λέμε ούτε είχα ποτέ Καγιέν, ούτε χάλαγα πέντε μηνιάτικα σε ένα ΣΚ στη Μύκονο. Άντε κανένα μανικιούρ να έκανα και να πήγαινα σε κανένα εστιατόρειο με φίλους για φαγητό.

    Αλλά μην τα βάζουμε όλα σε ένα τσουβάλι, το να δουλεύεις 10 ώρες τη μέρα και να μην μπορείς να πας μια στο τόσο ένα εστιατόρειο, ένα σινεμά ή για έναν καφέ και να σκέφτεσαι και το ένα ευρώ σόρυ, αλλά δεν είναι ζωή -άσε που σε λίγο θα ξεχάσουμε και τα βασικά.

    Ναι, πληρώνουμε βλαχοχλιδές του παρελθόντος, αλλά μην πάμε στο άλλο άκρο και ξεχάσουμε ότι οι άνθρωποι δεν γεννιόμαστε για να δουλεύουμε μια ζώη σα σκλάβοι και να ξεκινήσουμε να ζούμε στα 70, έτσι?

  16. Anonymous Says:

    Astero by the way, δεν ξέρω γιατί με έβγαλε Anonymous🙂

    • heliotypon Says:

      >Astero: Σε έβγαλε ανώνυμο γιατί δεν έβαλες τα στοιχεία του λογαριασμού σου στο σχόλιο.

  17. natalia Says:

    η ζωή μας είναι συνδεδεμένη με τις λέξεις “ηλεκτρισμός” και “διακόπτης” και “μπρίζα” πια… προσωπικά ούτε ένα camping δεν μπορώ να κάνω…

    ωραίο post… με βάζει σε σκέψεις

  18. nancy Says:

    Όλα τα πρόλαβα….και όλα είχαν την νοστιμάδα τους….και τις δυσκολίες τους…ΟΚ…ο άνθρωπος αν θέλει…όλα τα μπορεί…υγεία μόνο…Καλημέρα

  19. menia Says:

    πωπω…απλά, χαίρομαι που ζω στο ‘σήμερα’!

  20. Οικιακός εξοπλισμός των προγόνων… | ΑΘΡΗΣΚΟΣ Says:

    […] Από:  https://heliotypon.wordpress.com/2012/07/02/%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: