Πάλι οι βλάκες…


Stupidity Laws

Το ζήτημα της βλακείας με έχει απασχολήσει πολύ, ίσως περισσότερο από όσο θα περίμενα κι εγώ. ‘Ενας πιθανός λόγος είναι ότι δεν έχω καμία απόδειξη ότι δεν κατατάσσομαι κι εγώ ανάμεσα στους βλάκες και ότι δεν έχω διαπράξει βλαβερές για μένα και για άλλους ανθρώπους βλακείες. Κάθε που ανακαλύπτω ένα βιβλίο με θέμα τη βλακεία το ξεκοκκαλίζω. Πρόσφατα βρήκα ένα πολύ μικρό βιβλίο, μόλις 89 σελίδες μικρού σχήματος (μικρότερο από μισό Α4) γραμμένο από τον Carlο M. Cipolla. (Τίτλος στο πρωτότυπο: The Basic Laws of Human Stupidity”  Αν και μεταφράστηκε ως “ηλιθιότητα” νομίζω ότι η πιο σωστή απόδοση του όρου “stupidity” είναι βλακεία και όχι ηλιθιότητα (που δεν είναι ακριβώς το ίδιο και που στην Αγγλλική είναι “idiocy”). Το θέμα του είναι οι 4 θεμελιώδεις νόμοι της ηλιθιότητας (ή βλακείας, κατ’ εμέ και θα χρησιμοποιήσω αυτόν τον όρο, μιά και αυτή είναι η μετάφραση των λέξεων stupid και stupidity) που έχουν την εξής θεωρητική υποδομή:

  • Πρώτος νόμος: “Πάντα και νομοτελειακά, όλοι υποτιμούν τον αριθμό των βλακών που κυκλοφορούν στην κοινωνία”
  • Δεύτερος νόμος: “Η πιθανότητα να είναι ένα συγκεκριμένο άτομο βλάκας είναι ανεξάρτητη από οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό αυτού του ατόμου”.
  • Τρίτος νόμος: Βλάκας είναι το άτομο που οι πράξεις του προκαλούν ζημίες σ’ ένα άλλο άτομο ή σε μιά ομάδα ατόμων, χωρίς το ίδιο να αποκομίζει κέρδη, ενώ είναι πιθανό να υφίσταται ακόμη και ζημίες”.
  • Τέταρτος νόμος: “Οι μη βλάκες πάντα υποτιμούντην καταστροφική ισχύ των βλακών. Συγκεκριμένα, η μη βλάκες συνέχεια παραβλέπουν πως η συναναστροφή με και/ή ο συγχρωτισμός με βλάκες απαρέγκλιτα αποδεικνύεται μοιραίο λάθος, ανεξαρτήτως από τη χρονική στιγμή, την τοποθεσία και τις συνθήκες”

Ο Cipolla επισημαίνει επίσης ότι το ποσοστό των βλακών σε κάθε κοινωνική ομάδα, ανεξαρτήτως μόρφωσης, κοινωνικού επιπέδου, φυλής, χρώματος, ράτσας κλπ. είναι στατιστικά σταθερό και διαχρονικό. Δεν αναφέρει το ποσοστό αυτό (νομίζω θα έπρεπε), αλλά γράφει ότι είναι θέμα γενετικό και συγκρίνει αυτόν τον μηχανισμό με τον μηχανισμό της φύσης για την παραγωγή σχεδόν σταθερής αναλογίας αρσενικών και θηλυκών ατόμων.

Μιά από τις πιο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις του Cipolla είναι ότι οι άνθρωποι χωρίζονται σε 4 κατηγορίες: α) στους ανήμπορους, β) στους ευφυείς,  γ) στους κακοποιούς και δ) στους βλάκες. Ο διαχωρισμός αυτός έχει την εξής πρακτική έννοια: Η κατηγορία (α) περιλαμβάνει τα άτομα των οποίων οι ενέργειες προκαλούν κέρδος σε άλλους, αλλά ζημία στους ίδιους.  Στην  κατηγορία (β) ανήκουν άτομα των οποίων οι ενέργειες προκαλούν κέρδος τόσο στους άλλους όσο και στους ίδιους. Στην κατηγορία (γ) ανήκουν τα άτομα των οποίων οι ενέργεις προκαλούν ζημία στους άλλους, αλλά κέρδος στον εαυτόν τους. Στην κατηγορία (δ) (βλάκες) ανήκουν εκείνοι που, με τις ενέργειές τους, προκαλούν ζημία τόσο στους άλλους όσο και στον εαυτόν τους. Βέβαια, μεταξύ των ομάδων υπάρχει και αλληλεπίδραση, δηλαδή κάποιο άτομο μπορεί να ανήκει σε κάποιο ποσοστό σε δύο ομάδες. Π.χ. ένας βλάκας κακοποιός μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ζημία σε κάποιον (π.χ. σκοτώνοντάς τον) για να αποκομίσει ελάχιστο κέρδος (π.χ. να του κλέψει ένα Ευρώ). Τοποθετεί, μάλιστα, τα άτομα σε κάποιο διάγραμμα με συντεταγμένες x-y, αναλόγως του ποσοστού της ιδιότητας που διαθέτουν από κάθε κατηγορία.
Είναι ενδιαφέρον το βιβλιαράκι και σας συνιστώ να το διάβασετε, ιδιαίτερα όσοι/ες ενδιαφέρεστε για την ψυχολογία, την κοικωνιολογία και τους συναφείς κλάδους.

14 Responses to “Πάλι οι βλάκες…”

  1. VAD Says:

    Εξαιρετική,διαχρονική εμβάθυνση στο θέμα κάνει ο ωραιος Ελλην, ο Ευάγγελος Λεμπέσης http://users.uoa.gr/~nektar/arts/prose/evangelos_lempesis_idiots.htm

  2. heliotypon Says:

    >VAD: Ναι. το έχω το βιβλίο του, αλλά θα μου ήταν δύσκολο να δώσω σύντομη περίληψη εδώ…

  3. ria Says:

    δεν πρέπει να λέγονται νόμοι αλλά αξιώματα. που τα δεχόμαστε αναντίρρητα.

    καλή κυριακή. πέφτω για ύπνο. σε τρεις με΄ρες που θα ξυπνήσω, θα τα ξαναπούμε…

  4. Άθεος Says:

    Μου φαίνεται καλό.
    Τι κάνεις φίλε μου… χαθήκαμε.
    Χαίρομαι που είσαι πάντα επίκαιρος.

  5. armenaki Says:

    Ολόκληρη διατριβή δηλαδή με θέμα τους βλάκες!
    Το πρόβλημα είναι όμως ότι δεν έχουν κανένα διακριτικό επάνω τους να τους αποφεύγεις,και αν έρθεις σε συνδιαλλαγή μαζί τους είναι πλέον αργά σου’χουν σπάσει τα νεύρα!!

  6. heliotypon Says:

    >Ria: Ναι, στη φιλοσοφία ή την κοινωνιολογία οι νόμοι δεν αποδεικνύονται όπως στις θετικές επιστήμες, αλλά διατυπώνονται από τους θεωρητικούς της κάθε σχολής. Νομίζω ότι αξιώματα έχουμε μόνο στις θετικές επιστήμες.
    Τρεις μέρες ύπνο, ποιός τη χάρη σου!

    >’Αθεος: Διάφορα προβλήματα με απασχολούν και δεν έχω και πολύ μεγάλη διάθεση να γράφω εδώ. Προσπαθώ, πάντως, να μην μαραζώσει το βλογάκι…

    >armenaki: Πολλά βιβλία, και ογκώδη, έχουν γραφεί για τους βλάκες, αφού τα περισσότερα βάσανά μας σ’ αυτούς οφείλονται. Δυστυχώς πρέπει να τους ανιχνεύουμε πριν την συνδιαλλαγή (ή τις εκλογές) γιατί μετά είναι πολύ αργά… και δεν πρόκειται μόνο για σπάσιμο νεύρων, αλλά για πολύ μεγαλύτερες ζημιές!

  7. Astero Says:

    Το έχω διαβάσει, έπεσε στα χέρια μου σε κάποιο ταξίδι. Μου πήρε χρόνια αλλά το κατάλαβα, φοβού τους βλάκες και τους αδύναμους. Που, πολύ φοβάμαι, κυβερνούν τον κόσμο.

  8. Zouzouna Says:

    Σιγά μην διαβάσω. Μου εκανες..μια χαρά ανάλυση. Θα συμφωνήσω με το τρίτο και παραμένω (διότι διαγώνια διαβάζω).

  9. Anonymous Says:

    Πολύ σωστός ο συγγραφέας,υπάρχουν πολλοί βλάκες αναμεσά μας,και σα συνέπεια υφιστάμεθα όλα αυτά τα δεινά σήμερα

  10. donasonora Says:

    donasonora
    Καλησπέρα Ηλιότυπε,σου έχω καλά νέα.Κρατώ δυο φυτά από πικρές βρούβες για σπόρο. Σε λίγους μήνες πιστεύω πως θα μπορώ να τους διαθέσω σε όποιον ενδιαφέρεται. Αν έχεις χώρο,θα σε ειδοποιήσω σχετικά.Προς το παρόν διαθέτω σπόρο μόνο από πιπεριές αν θέλεις.

  11. atheofobos Says:

    Για το ίδιο βιβλίο έχω γράψει και εγώ ΟΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΗΛΙΘΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΛΑΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΑΣ

  12. heliotypon Says:

    >Astero: ‘Ετσι είναι, δυστυχώς! Τον κόσμο δεν κυβερνούν οι καλλίτεροι, αλλά οι γνωστότεροι, οι πλουσιότεροι και οι ανηθικότεροι. ‘Εχει γίνει κανόνας πια!

    >Zouzouna: Μα το βιβλίο λέει ότι όλες οι κατηγορίες υπάρχουν. Εσύ τι σχέση έχεις με τον τρίτο τύπο; Νομίζεις ότι εκεί ανήκεις;

    >Anonymous: Μήπως είναι πολύ περισσότεροι απ’ όσους νομίζουμε;

    >donasonora: Σε αναμονή Dona.

    >atheofobos: Θα πάω να το δω! Συγκλίνουμε…

  13. κουρασμενος Says:

    λοιπον δε ξερω τι λεει το βιβλιο αλλα θελω να κανω μια παρατηρηση σχετικα με τους “κακοποιους”. ειναι οι χειροτεροι βλακες κατα τη γνωμη μου, γιατι ενω φαινεται οτι κερδιζουν απο τη ζημια που κανουν στους αλλους εχω παρατηρησει οτι τελικα αυτο που κανουν ειναι μια ξενερωτη ζωη σαν παρασιτα και οση εξουσια και να εχουν οσα λεφτα και να εχουν οσο και να γαμησουν τα καλυτερα ναρκωτικα να πιουνε τα καλλιτερα αγαθα να χρησιμοποιουνε και να αποκτουνε και στα καλυτερα μερη να μενουν, παντα βλακες θα ειναι και ξενερωτοι που κανουν μια ζωη ψευτικη βουτηγμενη στο ψεμα και υποβαθμιζουν τη ζωη γενικα και κατ’επεκταση και τη δικη τους ακομη περισσοτερο, ενω κανεις δε θελει να γινει σαν τα μουτρα τους αλλα μονο αλλοι βλακες να αποκτησουν αυτα που εχουν. παρολα αυτα οι κακοποιοι εχουν μεγαλη ιδεα για τον εαυτο τους
    σκεφθειτε το.

  14. Reactor Says:

    Αποψή μου είναι πως βλάκας γίνεται όποιος δεν αναρωτιέται τακτικά αν είναι βλάκας. Όλοι σε ένα βαθμό ξεχνιόμαστε και η βλακεία, όπως και κάθε άλλη έννοια, υπάρχει μέσα στον καθένα.

    Ο βαθμός, που έχει ουσιαστικά σημασία, είναι ανάλογος, σχετικός, και παρουσιάζει εκπληκτικές(συχνά τρομακτικές) διακυμάνσεις.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: